Poza nawierzchnią. Wystawa o wspólnych zachwytach nad przyrodą w mieście

Wystawa Poza nawierzchnią zaprasza do zachwytów nad przyrodą w mieście. Pobudza do refleksji nad jej rolą i prawami. Stawia pytania o granice naturalności, ale nie próbuje dawać jednoznacznych odpowiedzi. Oprócz kontemplacji proponuje też aktywne włączanie się w tworzenie wspólnoty – poprzez ruch i przebywanie.

Nawierzchnia to płaszczyzna spotkania. Po niej się poruszamy i na niej przystajemy, żeby nawiązać relację z miejscem lub osobą. Czasem jest to bruk, kiedy indziej podmokła gleba lub zamarznięty kanał. Nawierzchnia wpływa na nasze zachowanie i na to, czy grunt może stać się wspólny. Jak wobec tego projektować przestrzenie publiczne? Jak myśleć o nich dziś, kiedy kontekstem są przyrodnicze i wspólnotowe niedobory? Czym jest, a czym może stać się współczesny miejski park?

Michalina Bigaj, „Pergola”, 2017, fot. z archiwum artystki

Budynek nowoporckiej łaźni jest otulony przez roślinność. W momencie jej rozkwitu przez okna wkradają się soczyście zielone korony drzew. Otwarcie okiennic sali wystawienniczej wydobywa tę relację, a zmienność zewnętrza staje się integralnym elementem aranżacji wystawy. Architektura współpracuje tu zarówno z przyrodą, jak i z gestami artystycznymi. Tkaninowa instalacja Michaliny Bigaj poddaje się ruchom powietrza i pracuje z wędrującym słońcem. Jej dzieła z cyklu Disingenuous nature zadają z kolei pytania o granice naturalności. Kompozycje zapachowe Aleksandry Cacha wprowadzają do wnętrza doświadczenie sekwencji czasowej i zmienność pór roku.

Grupa projektowa Centrala, korzystając z prowadzonych badań nad wodą, poszerza spektrum postrzegania mgły jako zjawiska atmosferycznego i lingwistycznego. W tekście Mateusza Salwy zagadnienie krajobrazu staje się czynnością, a dzielnica polem odkryć. Marta Urbańska kreśli zaś obraz tego, co składa się na codzienne życie miejskiej wspólnoty, zachęcając do aktywnego odbioru prac.

Michalina Bigaj, „Pergola”, 2017, fot. z archiwum artystki

W przestrzeni wystawy obecne są też wątki ściśle architektoniczne. Wideo przygotowane przez kopenhaskie studio krajobrazu SLA pokazuje możliwości projektowania przyrody w warunkach miejskich. O tym, co wydarza się wysoko poza nawierzchnią i jakie relacje architektura może nawiązać z otoczeniem, niezmiennie opowiada wnętrze budynku autorstwa Jacka Dominiczaka.

Wystawa sięga jednak dalej. Wokół budynku dawnej łaźni znajduje się wspólnotowy Stół portowy stworzony przez Piotra Jurka, a także instalacje-w-działaniu Natalii Budnik – Park w ruchu oraz Ogród we mgle.

Całość potraktujcie jako nawierzchnię do spędzania czasu: przysiadania, rozglądania się, odpoczynku lub pracy, wspólnego praktykowania krajobrazu. Wewnątrz i na zewnątrz.

Tekst: Aneta Lehmann, Natalia Budnik