24–30 listopada
Elbląg
W Galerii EL otworzy się we wtorek (25.11) solowa wystawa Stacha Szumskiego kuratorowana przez Emilię Orzechowską i Karolinę Połom. W Kulturze spalonego horyzontu artysta nawiązuje do najstarszych struktur architektonicznych górnego paleolitu budowanych z kości mamutów. Szumski zaprezentuje instalację site-specific odnoszącą się do konstrukcji odkrytej w Mezirechu w Ukrainie, rozwijając wątek cyrkulacji węglanu wapnia jako materiału towarzyszącego ludzkości od jaskiń po współczesną architekturę. Wystawa poruszy również temat funkcjonowania społeczności na obrzeżach cofającego się lądolodu oraz migracji motywów kulturowych, co podkreślać będzie ścieżka dźwiękowa Nestora Peixoto Abale wykorzystująca nagrania pękającego lodu. Szumski łączy rzeźby powstałe m.in. na podstawie skanów 3D kości mamutów z wielkoformatowymi tkaninami inspirowanymi strukturami śniegu, a całość tworzy refleksję nad rytuałami, symboliką i architekturą paleolityczną interpretowaną w przestrzeni zdesakralizowanego kościoła.
Gliwice
W Czytelni Sztuki w Gliwicach otworzy się w piątek (28.11) wystawa Barbary Gryki Architektura od środka, w której artystka podejmuje rozmowę z Zapisem socjologicznym Zofii Rydet. Tytułowy projekt skupia się na relacji człowieka z przestrzenią domową, ukazując proces „zadomawiania się” i indywidualnego kształtowania otoczenia – zarówno świadomie, jak i intuicyjnie. Gryka polemizuje przy tym z klasyczką poszukującą nieskażonego wnętrzarskimi trendami autentyzmu w wiejskich chałupach z poszukiwaniami Rydet, przyglądając się oddolnej kreatywności rozkwitającej również w modernistycznych, planowanych odgórnie osiedlach. Architektura od środka stawia pytania o autentyczność zamieszkiwanych przestrzeni, ich związek z tożsamością i preferencjami mieszkańców, a także o współczesne formy domowej kreatywności.
Kornel Lesniak, „Ripe Peach”, 2025, fot. dzięki uprzejmości Fundacji Grey House
Kraków
Wystawa konkursowa kolejnej edycji konkursu Fundacji Grey House otworzy się w Szarej Kamienicy w najbliższą sobotę (29.11). Na kuratorowanej przez Anię Batko ekspozycji My, niewinni czarodzieje zobaczymy prace piątki finalistek i finalistów tegorocznej odsłony: Piotrka Kowalskiego, Zuzanny Kozłowskiej, Piotra Lewandowskiego, Kornela Leśniaka i Agaty Popik. Wystawa wykorzystywać będzie metaforę piwnicy jako przestrzeni produkcji pragnień i gromadzenia wspomnień, resztek oraz tego, co wyparte, odwołując się m.in. do interpretacji Bachelarda, Freuda, Junga i Deleuze’a oraz przywołując filmowe i literackie konteksty – od Underground Kusturicy po Dziady Mickiewicza i przywoływanego w tytule Wajdę. Podczas wernisażu poznamy wyniki trzynastej edycji konkursu.
Legnica
W Galerii Sztuki w Legnicy od piątku (28.11) oglądać będzie można wystawę finałową 32. Ogólnopolskiego Przeglądu Malarstwa Młodych PROMOCJE 2025, prezentująca prace absolwentek i absolwentów krajowych uczelni artystycznych, którzy uzyskali dyplom w latach 2023–2025. Wybory jury, w którym znaleźli się Stach Szabłowski, Jerzy Kosałka, Sylwia Erbert-Hoja i Justyna Teodorczyk poznamy podczas uroczystego wernisażu 12 grudnia. Pozostaje mieć nadzieję, że w przypadku tego konkursu malarskiego dyskusja o wynikach nie będzie obejmować gróźb, wyzwisk i postulatów cofnięcia publicznych dofinansowań.
Łódź
W Kamienicy Hilarego Majewskiego w Łodzi otworzy się w czwartek (27.11) wystawa Perfumeryzm, kuratorowana przez Magdę Milewską i prezentująca prace duetu Alchembot, Przemka Branasa, Kamila I, Agnieszki Nowickiej, Sandry Mikołajczyk, Kacpra Szaleckiego i Pawła Włodarskiego. Ekspozycja skupia się na wykorzystaniu zapachu jako medium artystycznego, podkreślając jego rolę jako nośnika pamięci oraz bodźca uruchamiającego emocje i wspomnienia. Osoby artystyczne sięgają po zróżnicowane strategie operowania zapachem – od zatrzymującej zapach porcelanowej biżuterii Nowickiej, przez instalację site specific Branasa opartą na kompozycji olfaktorycznej inspirowanej okresem poprzemysłowym i asamblaż Szaleckiego budowany z flakonów i osobistych przedmiotów, po krytyczną pracę Mikołajczyk dotyczącą społecznych hierarchii związanych z niszowymi perfumami. Artystki z Alchembot na wystawie zaprezentują m.in. manifest zwracający uwagę na pomijaną zazwyczaj w sztuce rolę zapachu, a tkaniny zaprojektowane przez Włodarskiego, zdobione motywami kojarzącymi się ze światem olfaktorycznym, zapobiegać będą mieszaniu się wypełniających wystawę woni.
Ostrowiec Świętokrzyski
Nie wszystkie istniejące wciąż konkursy ograniczają się do malarstwa – w tę sobotę (29.11) w BWA Ostrowiec Świętokrzyski otworzy się kuratorowana przez Justynę Ładę wystawa finałowa siedemnastej edycji Jesiennego Salonu Sztuki LOOSTRO o interdyscyplinarnym charakterze. Do tegorocznej odsłony zakwalifikowało się 70 osób artystycznych i duetów, a wybory jury – w którym znaleźli się Sebastian Kustra, Bownik, Natalia Bradbury, Jagna Domżalska i Sławomir Toman – poznamy podczas wernisażu.
Poznań
Dziś (24.11) w Galerii Czas Kobiet otworzy się solowa wystawa Agaty Madejskiej 8–8–8, skupiona na przeciążeniach codzienności i niewidzialnych strukturach, które organizują nasze ciała i role społeczne. Centralną częścią ekspozycji będzie Housing T (Current Affairs) – delikatna, półprzezroczysta „skóra”, wywołująca skojarzenia m.in. z porzuconą wylinką i kostiumem ochronnym. Towarzyszący jej utwór dźwiękowy Hello, Congratulations łączy język spamowych komunikatów obiecujących luksusy i różne formy spełnienia z cytatami z Bajki o pszczołach – satyrycznego poematu Bernarda Mandeville’a z 1714 roku – pytając, czy poczucie własnej wartości może naprawdę stać się narzędziem oporu wobec kapitalizmu. W pracy Options Madejska wraca do wycofanej kampanii promującej pracę w cyberbezpieczeństwie, tropiąc widmowe ślady przypisywania wartości różnym zawodom. W całej wystawie powracać będzie pytanie o to, jak można zrzucić traumę i stworzyć na jej nowe struktury i języki wsparcia.
Dominika Olszowy, „Deklaracja”, 2010, kadr z wideo, dzięki uprzejmości Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski
Warszawa
Jutro (25.11) w Galerii Dawid Radziszewski otworzy się kolejna solowa wystawa rumuńskiego malarza Şerbana Savu, jednego z przedstawicieli tzw. szkoły z Klużu. Kaprys odnosi się do XVII-wiecznego włoskiego gatunku capriccio, łączącego rzeczywiste i wyobrażone budynki, ruiny oraz pejzaże, zaludnione przedstawicielami różnych klas społecznych. Artysta, którego dzieciństwo przypadło na schyłek epoki Ceaușescu, a dorastanie na początek Rumunii postsocjalistycznej, konwencję tę przyswajał najpierw z czarnobiałych reprodukcji w rodzinnym albumie z obrazami Francesca Guardiego. Później zaadaptował ją do własnych malarskich opowieści o przemianach społecznych, historii i tożsamości swojego kraju, zestawiając fragmenty rumuńskiego krajobrazu z motywami zaczerpniętymi z historii sztuki europejskiej. Melancholijny nastrój obrazów podbijać będzie przestrzenne capriccio – zbudowana na potrzeby wystawy konstrukcja odwzorowująca plan pierwszej siedziby galerii na Osiedlu Za Żelazną Bramą.
W Muzeum Władysława Broniewskiego – oddziale Muzeum Literatury – otworzy się w czwartek (27.11) wystawa Cztery ściany wystarczą Pawła Susida i Jolanty Wołocznik, organizowana przez Fundację Razem Pamoja i Mazi Projects, a kuratorowana przez Macieja Gąbkę. Ekspozycja w dawnym domu poety koncentruje się na relacji sztuki z przestrzenią mieszkalną. Rzeźby Jolanty Wołocznik odwołują się do prywatnych historii i emocji, wplatając w narrację wspomnienia domowego życia Broniewskich oraz symbolikę utraty. Obrazy Pawła Susida z cyklu Alfabety barwne komentują powojenną rzeczywistość i sprzeczności w życiu poety, zestawiając historię polityczną z jego literacką spuścizną.
Wernisaż indywidualnej wystawy Marty Kwiatek połączony z akcją sito na żywo odbędzie się w środę (26.11) w Biurze Wystaw. Na ekspozycji Mineralne gatunki jako pierwotni i ostateczni mieszkańcy ziemi artystka zaprezentuje serigrafie inspirowane kamieniami i formami mineralnymi. W swoich grafikach Kwiatek eksploruje pojęcie czasu geologicznego i warstwowania, zestawiając krótką perspektywę ludzkiego życia z długowiecznością mineralnych gatunków. Artystka poddaje zebrany materiał graficznej obróbce, ręcznie tnie, skleja i drukuje na sitach, tworząc obrazy będące pamiątką spotkania z nie-ludzkimi rytmami ziemi.
Iga Maria Weyna, „Pogrzeb”, fotografia, dzięki uprzejmości artystki i Galerii Promocyjnej
Monograficzną wystawę Dominiki Olszowy zaprezentuje w piątek (28.11) CSW Zamek Ujazdowski. Kuratorowane przez Ewę Gorządek Elementy dekoracyjne wnętrz łączyć będą nowe i starsze prace artystki, składające się na czteroaktową opowieść o radzeniu sobie z codziennymi kryzysami, poszukiwaniu równowagi i bezpieczeństwa w najbliższym otoczeniu. Budowana przez artystkę sceneria jest tu jednocześnie swojska i surrealistyczna – kot deklamuje Powszechną Deklarację Praw Człowieka, futrzaste i mruczące obłoki stoją obok filiżanki z rozlaną kawą i niedopałkami papierosów w zlewie. W tej melancholijnej, ale i pełnej absurdu i ironii opowieści codzienne przedmioty mogą stać się nośnikiem refleksji o wypaleniu, przemęczeniu, tęsknocie za odpoczynkiem i potrzebie bezpieczeństwa, a urządzanie wnętrza służy przede wszystkim zyskaniu złudzenia sprawczości.
Tego samego dnia (28.11) w Galerii Promocyjnej Staromiejskiego Domu Kultury otworzy się wystawa Grunty / Zruszenie Sylwii Walczowskiej i Igi Marii Weyny, w której artystki badają relacje człowieka z ziemią, miejscem pochodzenia, pamięcią i wspólnotą z nim związaną. W malarstwie Walczowskiej gleba staje się przestrzenią międzygatunkowych spotkań i pamięci katastrof, a perspektywa od wewnątrz pozwala doświadczyć świata w sposób współuczestniczący, a nie dominujący. Projekt Weyny Wheatness Me / Pszenicowywanie łączy performanse, fotografie i teksty, przywracając ziemi status podmiotu kulturowego i duchowego. Wystawa podejmie refleksję nad współzależnością człowieka i natury, redefiniując grunt nie jako własność, lecz przestrzeń życia i wspólnoty.
W Centrum Targowo–Wystawienniczym EXPO XXI odbędą się w weekend (29–30.11) 22. Warszawskie Targi Sztuki. Weźmie w nich udział ponad 110 galerii, prezentujących prace m.in. Tadeusza Kantora, Ewy Kuryluk, Jana Dobkowskiego, Leona Tarasewicza. W ofercie znajdą się też prace z Kolekcji Friends Fundacji Katarzyny Kozyry, autorstwa Natalii LL, Zofii Kulig, Ewy Partum i samej Kozyry. Tegoroczna edycja obejmuje również wystawy indywidualne, w tym Tracing the Space Bożenny Biskupskiej, założycielki Fundacji Sztuki Współczesnej In Situ, oraz Urban Art. Area przygotowaną przez Leonarda Art Gallery, prezentującą prace twórców street artowych, w tym Grupy Twożywo. W programie edukacyjnym znajdzie się m.in. panel o granicach wolności artystycznej z udziałem Agaty Zbylut, Moniki Mamzety i Jana Wiktora Sienkiewicza.
Wrocław
We wrocławskiej siedzibie Krupa Gallery otworzy się w czwartek (27.11) przygotowana wspólnie z Molski Gallery z Poznania wystawa Ukażę Ci się poprzez me spojrzenie, na której zobaczymy prace Łukasza Stokłosy, Kamili Kamińskiej, Zuzy Dolegi i Anny Myszkowiak. Punktem wyjścia dla ekspozycji jest napięcie między intencją twórcy a interpretacją odbiorcy. Projekt podejmuje refleksję nad relacją artysta-dzieło-widz, podkreślając, że po opuszczeniu pracowni praca zaczyna funkcjonować autonomicznie, jednocześnie wciąż niosąc ślad osobistej wrażliwości swojej autorki. Wystawa akcentować będzie znaczenie cielesności, indywidualnej pamięci i emocjonalności jako elementów konstytuujących doświadczenie odbioru.
Monika Sosnowska, „Tiles”, ceramika, 2024, dzięki uprzejmości Galerii Labirynt
Kijów
W Narodowym Muzeum Sztuki Ukrainy w czwartek (27.11) otworzy się druga część wystawy Różne miejsca, kuratorowanej przez Oksanę Barshynovą i Waldemara Tatarczuka i współorganizowanej przez lubelski Labirynt. Ekspozycja prezentuje prace powstałe w latach 2022–2025 i jest świadectwem życia osób artystycznych w warunkach wojny, a także refleksji twórców z Polski, którzy funkcjonują w kraju objętym pokojem. W pracach ukraińskich widoczny jest obraz codzienności, emocje i doświadczenia wynikające z bezpośredniego zagrożenia, w przypadku polskich artystek i artystów obecność konfliktu jest z kolei wyczuwalna, ale nie bezpośrednia. Wystawa nie próbuje ujednolicać doświadczeń ani porównywać rzeczywistości; pokazuje złożoność warunków życia, w których sztuka powstaje i rezonuje z publicznością. Tytuł ekspozycji nawiązuje do kompozycji Steve’a Reicha Different Trains, podkreślając znaczenie miejsca dla doświadczeń jednostki.
