„Ryzyko i perspektywy pracy” Patryka Różyckiego w Galerii Sztuki im. Jana Tarasina w Kaliszu

Patryk Różycki od kilku lat rozwija malarsko-literacki projekt autobiograficzny. Maluje sceny ze swojego życia, opatrując je obszernymi komentarzami. Występuje w roli pierwszoosobowego narratora. Mówi o własnych doświadczeniach i jest zarazem postacią, która pełni rolę podobną do bohatera XIX-wiecznej powieści – protagonisty, którego oczyma oglądamy rzeczywistość. Śledząc losy tej postaci, odkrywamy zarazem świat przedstawiony w opowieści. Jest nim współczesna Polska, którą przemierzamy wraz z Różyckim. To podróż przez rzeczywistość różnych klas społecznych, przez pejzaże naznaczone kosztami ustrojowej transformacji, przez realia prowincji i rysujące się na horyzoncie panoramy wielkich ośrodków miejskich.

Wielkim tematem Różyckiego są międzyludzkie relacje, ale równie ważne jest społeczno-ekonomiczne tło, na którym się rozwijają. Szczególną uwagę artysta poświęca pracy. To właśnie ona jest motywem przewodnim wystawy w Galerii Sztuki im. Jana Tarasina.

Patryk Różycki, „Ryzyko i perspektywy pracy”, widok wystawy, fot. Jakub Seydak

Patryk Różycki, „Ryzyko i perspektywy pracy”, widok wystawy, fot. Jakub Seydak

Patryk Różycki, „Ryzyko i perspektywy pracy”, widok wystawy, fot. Jakub Seydak

Patryk Różycki, „Ryzyko i perspektywy pracy”, widok wystawy, fot. Jakub Seydak

Patryk Różycki, „Ryzyko i perspektywy pracy”, widok wystawy, fot. Jakub Seydak

Patryk Różycki, „Ryzyko i perspektywy pracy”, widok wystawy, fot. Jakub Seydak

Patryk Różycki, „Ryzyko i perspektywy pracy”, widok wystawy, fot. Jakub Seydak

Patryk Różycki, „Ryzyko i perspektywy pracy”, widok wystawy, fot. Jakub Seydak

W 2024 roku Różycki zrealizował w Galerii Arsenał w Białymstoku wystawę Namaluj mnie w tej pracy. Kaliski projekt jest swego rodzaju kontynuacją tamtego rozdziału w narracji artysty. Różycki obrazuje rozmaite przypadki pracy. Są one wzięte z życia, najczęściej z najbliższego otoczenia artysty, którego sztuka ma wymiar konfesyjny i zarazem dokumentalny; podobieństwo do realnie istniejących osób i zdarzeń jest tu zawsze nieprzypadkowe i zamierzone. Ludzie pracy przedstawieni na wystawie to zatem przede wszystkim krewni artysty: jego rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, sąsiedzi – i oczywiście sam autor.

Pomiędzy wierszami przedstawionych na wystawie obrazów wyłania się wielowymiarowy wizerunek współczesnej pracy. Przymus ekonomiczny, deficytowe dobro, coś, co się zdobywa i co się traci, coś, za czym trzeba emigrować na Wyspy, narzędzie wyzysku, powołanie, środek samorealizacji, źródło satysfakcji – to tylko niektóre oblicza złożonej instytucji życia zbiorowego, którą nazywamy pracą.

A sam artysta? Pracuje – czy tworzy? Czym jest jego praca – misją, przywilejem, trudem? Dla kogo pracuje – dla siebie, dla publiczności, dla rynku? Pytanie, gdzie szukać miejsca sztuki w społeczno-ekonomicznej panoramie pracy, to jedna z kluczowych kwestii wystawy.

Patryk Różycki, „Ryzyko i perspektywy pracy”, widok wystawy, fot. Jakub Seydak

Patryk Różycki, „Ryzyko i perspektywy pracy”, widok wystawy, fot. Jakub Seydak

Patryk Różycki, „Ryzyko i perspektywy pracy”, widok wystawy, fot. Jakub Seydak

Przypisem do tych rozważań jest zapowiedź filmu Powiedz mi, co czujesz, którą wyświetlamy na wystawie. Fabuła w reżyserii Łukasza Rondudy miała niedawno światową premierę na festiwalu w Rotterdamie. Film inspirowany jest postacią, życiem i twórczością Patryka Różyckiego.

Jako bohater filmowy, artysta, występujący we własnej sztuce w roli narratora, staje się postacią fikcyjną, która z rynku pracy przenosi się do sfery zbiorowej wyobraźni. Tymczasem Różycki z krwi i kości maluje swój autoportret, który przedstawia twarz człowieka zmęczonego pracą nad wystawą. W jej sercu, pomiędzy gotowymi dziełami malarskimi, artysta inscenizuje fragment swojego studia, w którym trwa już robota nad nowymi rozdziałami opowieści.