11.06.2020

„Poezja i performans. Perspektywa wschodnioeuropejska” w Muzeum Współczesnym Wrocław

Novák, Chopin, Heidsieck et al., Kompozycje tekstowo-dźwiękowe, Kolekcja z festiwalu w Sztokholmie 1968–1970, Kolekcja płyt CD, Fylkingen Records, 2005, Kolekcja Pavla Novotnego; Ladislav Novák, 7 pudełek na kasety z pismem odręcznym Nováka, lata 60. XX wieku; Kolekcja Michala Resla oraz Kolekcja Pavla Novotnego, Liberec. Fot. Małgorzata Kujda, © MWW, 2020
„Poezja i performans. Perspektywa wschodnioeuropejska” w Muzeum Współczesnym Wrocław
Novák, Chopin, Heidsieck et al., Kompozycje tekstowo-dźwiękowe, Kolekcja z festiwalu w Sztokholmie 1968–1970, Kolekcja płyt CD, Fylkingen Records, 2005, Kolekcja Pavla Novotnego; Ladislav Novák, 7 pudełek na kasety z pismem odręcznym Nováka, lata 60. XX wieku; Kolekcja Michala Resla oraz Kolekcja Pavla Novotnego, Liberec. Fot. Małgorzata Kujda, © MWW, 2020

W Europie Wschodniej możemy zaobserwować szczególne, trwające od dziesięcioleci uwrażliwienie na siłę, a jednocześnie kruchość i delikatność języka. W drugiej połowie XX w. poetki, poeci, artystki i artyści wizualni z Europy Wschodniej podjęli próbę zmierzenia się ze zjawiskiem instrumentalizacji języka w komunikacji oraz dla celów polityczno-ideologicznych. Poprzez sytuacje performatywne z udziałem publiczności testowali różne formy wypowiedzi werbalnych, zwracali uwagę na możliwość kształtowania języka oraz jego materialny i medialny wymiar. W poetyckim performansie granice języka i mowy stały się namacalne.

W socjalistycznych krajach Europy Wschodniej, pomimo istniejących różnic, poezja i performans charakteryzowały się podobnymi cechami. W działaniach tego typu artystki i artyści podważali konwencjonalne postrzegania pisma i słów jako neutralnych środków, co było niedopuszczalne w ówczesnych realiach kulturowo-politycznych i skazywało ich na funkcjonowanie w ramach nieoficjalnej lub tylko częściowo tolerowanej sceny kulturalnej.

Wystawa Poezja i performans. Perspektywa wschodnioeuropejska przywołuje subwersywne postawy artystyczne skierowane przeciwko autorytarnym reżimom z przeszłości, ale odnosi się również do współczesnej retoryki politycznej, gdzie język staje się narzędziem manipulacji. Zarówno kiedyś, jak i dzisiaj poezja i performans nabierają szczególnego znaczenia w okresach kryzysów społeczno-politycznych, ponieważ ich efemeryczna i elastyczna forma odzwierciedla relacje i konteksty, które inaczej pozostałyby niezauważone. Obecnie istotne jest także zwrócenie uwagi na przemiany języka, relacji z tekstem i słowem w obliczu nowych technologii oraz przesunięcie w stronę emocji. Poezja i działania performatywne nie są już dla młodej generacji tylko orężem do walki z systemem, lecz narzędziem do eksplorowania własnych przeżyć czy różnie rozumianej tożsamości.

Honza Zamojski, „WORD WAR FREE 2.0”, 2018/2020, instalacja, dzięki uprzejmości artysty i Galerii Leto, Warszawa. Fot. Małgorzata Kujda, © MWW, 2020
Vlado Martek, „Agitacja petycka”, 1978–2013, sitodruk, ksero, papier, Kolekcja Darko Šimičicia, Zagrzeb. Fot. Małgorzata Kujda, © MWW, 2020
Widok wystawy. Na suficie: Monogramista T.D / Dezider Tóth, „Wschód – Zachód”, 1991, instalacja, dzięki uprzejmości artysty. Fot. Małgorzata Kujda, © MWW, 2020
Na pierwszym planie: Dorota Gawęda & Eglė Kulbokaitė (Young Girl Reading Group), „YGRG14X”, 2018, instalacja, wideo, 30’, dzięki uprzejmości artystek; w tle: Grupa Kolektywne Działania / Kollektivnye deistviia, „Slogan”, 1977, kopia ekspozycyjna, dzięki uprzejmości artystów; Nikita Alekseev, „10 000 kroków”, 1980, fotografia, tekst, dzięki uprzejmości Garage Archive Collection, Garage Museum of Contemporary Art, Moskwa. Fot. Małgorzata Kujda, © MWW, 2020
Widok wystawy. Fot. Małgorzata Kujda, © MWW, 2020
Monogramista T.D / Dezider Tóth, „Książka w stanie prenatalnym”, 1983, sitodruk na wstążce materiałowej, dzięki uprzejmości artysty. Fot. Małgorzata Kujda, © MWW, 2020
Od lewej: Nuša & Srečo Dragan (OHO Group), „Wietnam”, 1969, wideo czarno-białe z dźwiękiem, 48”, kopia cyfrowa, Kolekcja Marinko Sudaca, Zagrzeb; Agnieszka Polska, „Watery Rhymes”, 2014, wideo HD, 4’05”, dzięki uprzejmości Galerii ŻAK | BRANICKA, Berlin; Yuri Leiderman, Andrey Silvestrov, „Birmingham Ornament”, 2011, wideo, kopia cyfrowa, fragmenty, 4’09”, dzięki uprzejmości Yuri Leiderman, Andrey Silvestrov, Cine Fantom. Fot. Małgorzata Kujda, © MWW, 2020
Od lewej: Raša Todosijević, „Was ist Kunst, Marinela Koželj?”, 1978, wideo, 16’20”, dzięki uprzejmości artystki; Bálint Szombathy, „Guma i mięso”, 1976, fotografia, dzięki uprzejmości artysty. Fot. Małgorzata Kujda, © MWW, 2020
Tesla Sonet Duo, Magnetofon (model wykorzystywany przez Ladislava Nováka do tworzenia nagrań audio), lata 60. XX w., Archiwum Poetry & Performance, Zurich. Fot. Małgorzata Kujda, © MWW, 2020
Novák, Chopin, Heidsieck et al., Kompozycje tekstowo-dźwiękowe, Kolekcja z festiwalu w Sztokholmie 1968–1970, Kolekcja płyt CD, Fylkingen Records, 2005, Kolekcja Pavla Novotnego; Ladislav Novák, 7 pudełek na kasety z pismem odręcznym Nováka, lata 60. XX wieku; Kolekcja Michala Resla oraz Kolekcja Pavla Novotnego, Liberec. Fot. Małgorzata Kujda, © MWW, 2020

Wystawa składa się z unikatowych i wzajemnie uzupełniających się eksponatów: partytur tekstowych, obiektów interaktywnych, nagrań audio i wideo, filmów dokumentujących performansy oraz instalacji. Taki dobór ma na celu zaprezentowanie działań artystycznych podejmowanych w ramach kultur niezależnych w krajach socjalistycznych, jak również współczesnych postaw kontynuujących dziedzictwo łączenia poezji i performansu, podkreśla dążenia poetek i poetów, artystek i artystów do uwolnienia się od kontroli językowej oraz norm komunikacyjnych.

Prezentacja wystawy w tak szczególnym dla działań performatywnych i poetyckich miejscu, jakim jest Wrocław, nie może obejść się bez zaakcentowania wątków lokalnych. Fasada Muzeum Współczesnego Wrocław, którego siedziba znajduje się w poniemieckim schronie, ze słowną klepsydrą Stanisława Dróżdża wybrzmiewa w tym kontekście jeszcze mocniej. Kruchość języka spotyka się tutaj z mocą materialności słów, widocznych i zawsze obecnych.

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

ArtystaAkademia Ruchu, Nikita Alekseev, Gábor Altorjay, Pavel Arsenev, Damir Avdić, Wojciech Bąkowski, Bosch+Bosch (Attila Csernik, Slavko Matković, László Szalma), Ľubomír Ďurček, Exterra XX, Else Gabriel, Dorota Gawęda / Eglė Kulbokaitė (Young Girl Reading Group), Rimma Gerlovina, Jelena Glazova, Tomislav Gotovac, Grupa Kolektywne Działania, Grupa OHO (Nuša & Srečo Dragan, Naško Križnar), Grupa Sześciu Autorów, Bohumila Grögerová / Josef Hiršal, Durs Grünbein, Gino Hahnemann, Tibor Hajas, Jörg Herold, Vladimir Kopicl, Jiří Kolář, Dávid Koronczi, Barbara Kozłowska, Romuald Kutera, Katalin Ladik, Yuri Leiderman / Andrey Silvestrov, Via Lewandowsky, Vlado Martek, Kirill Medvedev, Jan Měřička, Andrei Monastyrski, Ladislav Novák, Pavel Novotný, NSRD (Hardijs Lediņš, Juris Boiko, Imants Žodžiks), Paulina Ołowska, Roman Osminkin, Andrzej Partum, Ewa Partum, Liliana Piskorska, Agnieszka Polska, Pomarańczowa Alternatywa, Bogdanka Poznanović, Dmitri Prigov, Pussy Riot, Lev Rubinstein, Gerhard Rühm, Mladen Stilinović, Gabriele Stötzer, Tamás Szentjóby, Bálint Szombathy, Slobodan Tišma, Raša Todosijević, Dezider Tóth (Monogramista T.D), Jaromír Typlt, Jiří Valoch, Honza Zamojski
WystawaPoezja i performans. Perspektywa wschodnioeuropejska
MiejsceMuzeum Współczesne Wrocław
Czas trwania27.03–13.07.2020
KuratorTomáš Glanc, Sabine Hänsgen, Agata Ciastoń; aranżacja wystawy i identyfikacja wizualna: Hubert Kielan
Fotografiedzięki uprzejmości Muzeum Współczesnego Wrocław
Strona internetowamuzeumwspolczesne.pl
Indeks

Zobacz też