„Treatise on the Care and Transport of Minor Lives” Zuzanny Stempskiej w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu

Wchodząc w ten porządek, trudno jednoznacznie określić jego charakter. Skala ulega przesunięciu, a rzeczywistość jakby zwija się do środka, pozostawiając jedynie to, co konieczne. Pojawia się wrażenie przebywania w stanie przejściowym, który nie służy trwałej ekspozycji, lecz krótkiej obecności „pomiędzy”. Czas nie rozwija się tu linearnie; raczej gęstnieje i osiada, pozwalając zatrzymać uwagę na tym, co zwykle pozostaje na marginesie. To, co stabilne i oczywiste, zaczyna funkcjonować inaczej – elementy traktowane dotąd jako materia pomocnicza lub tło, zostają przesunięte w pole intensywnej uważności.

Współczesna faza sztuki, definiowana przez Jerzego Ludwińskiego jako procesualne budowanie struktur mentalnych, znajduje tu swoją realizację w skali 1:1. Kluczowym elementem staje się ingerencja w architekturę poprzez makroskalę — wprowadzenie repliki jednostki logistycznej dedykowanej transportowi zwierząt. Zgodnie z postulatem Stephena Wrighta o „niskim natężeniu ontologicznym”, ta wielkogabarytowa forma infiltruje porządek logistyczny, rezygnując z reprezentacji na rzecz realnego ustanowienia sytuacji przemieszczenia. Ta monumentalna obecność nie służy jednak dominacji wizualnej, lecz wyznaczeniu fizycznej granicy, wymuszającej strategię „użytkowania szczelin”.

Zuzanna Stempska, “Treatise on the Care and Transport of Minor Lives”, widok wystawy, WBPiCAK, fot. Mateusz Hadaś

Zuzanna Stempska, “Treatise on the Care and Transport of Minor Lives”, widok wystawy, WBPiCAK, fot. Mateusz Hadaś

Zuzanna Stempska, “Treatise on the Care and Transport of Minor Lives”, widok wystawy, WBPiCAK, fot. Mateusz Hadaś

Zuzanna Stempska, “Treatise on the Care and Transport of Minor Lives”, widok wystawy, WBPiCAK, fot. Mateusz Hadaś

Zuzanna Stempska, “Treatise on the Care and Transport of Minor Lives”, widok wystawy, WBPiCAK, fot. Mateusz Hadaś

Zuzanna Stempska, “Treatise on the Care and Transport of Minor Lives”, widok wystawy, WBPiCAK, fot. Mateusz Hadaś

W tej wyizolowanej strukturze zachodzi radykalna rekontekstualizacja zjawiska narodzin. Zostaje ono wyjęte z ram biologicznego determinizmu i przeniesione w obszar technicznej weryfikacji oraz pojęciowej inkubacji. Narodziny nie przyjmują tu formy pojedynczego wydarzenia; stają się procesem rozciągniętym, który może trwać, cofać się i pozostawać niedomknięty. Techniczna procedura prześwietlania, naśladująca diagnostykę żywotności, nie służy potwierdzeniu faktów natury, lecz jest gestem ontologicznego ustanowienia podmiotu. To moment, w którym materia wyrwana z masowości i naturalnego cyklu zbutwienia zyskuje status bytu wymagającego szczególnej widzialności.

Zuzanna Stempska, “Treatise on the Care and Transport of Minor Lives”, widok wystawy, WBPiCAK, fot. Mateusz Hadaś

Zuzanna Stempska, “Treatise on the Care and Transport of Minor Lives”, widok wystawy, WBPiCAK, fot. Mateusz Hadaś

Równolegle, obecność autonomicznego kodeksu reguł osadzonego w komercyjnym systemie ekspozycyjnym wprowadza rygorystyczny ład w sferę afektywną. Regulamin przestaje wyjaśniać, a zaczyna ustanawiać warunki współobecności; staje się miejscem, w którym to, co pomijalne, może istnieć jako możliwość, a nie funkcja. Język traci rolę czystego opisu na rzecz sprawstwa – formuje ramy, w których marginalia zostają włączone w obieg wysokiego natężenia koncentracji. Treatise on the Care and Transport of Minor Lives okazuje się ostatecznie ruchem sensu zachodzącym w szczelinach rzeczywistości, gdzie to, co pominięte, zostaje po raz pierwszy włączone w obieg wysokiego natężenia uważności, a transport staje się radykalnym przesunięciem wewnątrz samej hierarchii widzialności.