14.11.2018

„Prince Polonia” w Trafostacji Sztuki

„Prince Polonia”, widok wystawy
„Prince Polonia” w Trafostacji Sztuki
„Prince Polonia”, widok wystawy

Wystawa analizuje związki z Indiami, począwszy od wizyty pierwszego premiera tego kraju Jawaharlala Nehru w Polsce w 1955 roku i podpisania umowy o współpracy ekonomiczno-kulturalnej, aż do początku lat 90., kiedy obydwa kraje zliberalizowały swe gospodarki.

Oficjalna przyjaźń i dyskurs „socjalistycznej modernizacji” były poszukiwaniem alternatywy dla zachodniego modelu nowoczesności. Szybko umożliwiły jednak również rozwój nieformalnych sieci „handlu walizkowego”, które można potraktować jako część prehistorii wolnorynkowego kapitalizmu i społeczeństwa konsumpcyjnego w Polsce. Gospodarczy wymiar relacji uzupełniała coraz silniejsza fascynacja kulturowa, rozwijały się różnego rodzaju praktyki duchowe inspirowane Wschodem.

W początkowej fazie Indie były obiektem „kominternowskiej kolonizacji” czy też „socjalistycznego orientalizmu”. Później stały się „wschodnim oknem na świat”, miejscem, gdzie Polacy wraz z obywatelami Indii wspólnie uczyli się „Zachodu”. W obydwu krajach panował system państwowych monopoli i kontroli cen oraz ograniczenia importu. Konsumpcyjne potrzeby obydwu społeczeństw zapewniał więc czarny rynek. Azja służyła jako poligon doświadczalny liberalizmu najpierw dla ekonomistów, inżynierów i artystów, a potem, w latach 80., dla handlarzy z obozu państw satelickich ZSRR. Przywożone z nich kryształy czy sprzęt gospodarstwa domowego kupcy w Delhi i Bombaju traktowali jako symbole Europy.

„Prince Polonia”, widok wystawy
„Prince Polonia”, widok wystawy
„Prince Polonia”, widok wystawy
„Prince Polonia”, widok wystawy
„Prince Polonia”, widok wystawy
„Prince Polonia”, widok wystawy
„Prince Polonia”, widok wystawy
„Prince Polonia”, widok wystawy
„Prince Polonia”, widok wystawy
„Prince Polonia”, widok wystawy

Związki z Indiami pozwalały więc dekonstruować socjalistyczny system. Genealogia symbolicznego porządku, jaki wyłonił się w Polsce po 1989 roku, powinna zatem uwzględniać trwający ponad 50 lat proces globalnej wymiany ze Wschodem. W czasie transformacji ustrojowej bodźcami do zmian były bowiem nie tylko kultura i polityka Zachodu, do których władze się później oficjalnie odwoływały. Przestrzenią poszukiwania i testowania nowych wzorców życia była także Azja, i to doświadczenie niemal całkowicie wyparto z historycznej narracji. Powszechne zapomnienie wieloletnich związków z Indiami jest przykładem istniejącego od wieków problemu bezskutecznych prób budowania naszej tożsamości wyłącznie w oparciu o europejskie normy. W czasach kolejnego jej przewartościowywania, kryzysu idei globalizacji oraz strachu przed Innym historia „wschodniego okna na świat” warta jest przypomnienia.

Szczecin zajmuje w niej miejsce szczególnie ważne, ponieważ to właśnie tu na kursach organizowanych przez Piotra Zarembę, pierwszego prezydenta miasta, wykształciło się prawie pięćdziesięciu przybyłych z Indii urbanistów, którzy następnie decydowali o przemianach w swojej ojczyźnie.

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

WystawaPrince Polonia
MiejsceTrafostacja Sztuki w Szczecinie
Czas trwania4.10–2.12.2018
KuratorMax Cegielski, Janek Simon
Strona internetowatrafo.art
Indeks

Zobacz też