„Drzewa pamięci: korzenie i rozłogi” Olgi Kisselevej w CSW Łaźnia

Wystawa Drzewa pamięci jest poświęcona tragedii w Babim Jarze – masowym rozstrzelaniom Żydów przeprowadzonym w Kijowie na Ukrainie przez nazistowskie Niemcy podczas II wojny światowej – i jest próbą wypracowania współczesnych narzędzi upamiętniania. Wystawa oraz program skierowany do publiczności skupiają się na współczesnych praktykach przepracowywania traum przeszłości za pomocą sztuki.

Pod koniec września 1941 roku, ponad 33 tysiące kijowskich Żydów zostało rozstrzelanych w pozbawionym zieleni wąwozie Babiego Jaru. Babi Jar jest miejscem wielowymiarowej tragedii, która pozbawiła życia Żydów, Romów, jeńców wojennych, pacjentów psychiatrycznych i wrogów nazistowskiego reżimu. Po zakończeniu II wojny światowej sowiecki reżim stłumił próby upamiętnienia tragedii oraz zachowania pamięci o ofiarach, rozpoczynające proces zorganizowanego zapominania. Po upadku Związku Radzieckiego w Babim Jarze wzniesiono liczne pomniki upamiętniające różne grupy ofiar.

Olga Kisseleva, kadr z wideo „Trees and Leaves”

Olga Kisseleva, kadr z wideo „Trees and Leaves”

Olga Kisseleva, kadr z wideo „Trees and Leaves”

Przez dziesięciolecia od zakończenia II wojny światowej, drzewa po ciuchu zarastały wąwóz. Miejsce tragedii pokryły swoimi liśćmi. Możemy słuchać ich niemych głosów, czując że drzewa Babiego Jaru leczą rany przeszłości. Drzewa pojawiają się jako metaforyczne zbiorniki pamięci, dotykające przeszłości swoimi korzeniami, a przyszłości swoimi gałęziami. Od korzeni do rozłogów, przesłanie z przeszłości zmierza w kierunku teraźniejszości. Przeszłość jest zawsze w pobliżu, przemawiając do nas w języku, którego jeszcze nie rozumiemy.

Człowiek nie jest w stanie usłyszeć „głosu drzewa”, współczesna technologia jednak na to pozwala. Instalacja prezentuje wizualizację „głosu” drzewa: impulsy elektromagnetyczne z drzew Babiego Jaru zostały zeskanowane przez zespół artystki nowych mediów Olgi Kisselevej, a następnie przekształcone w ich wizualną reprezentację.

Olga Kisseleva, „Drzewa pamięci: korzenie i rozłogi”, widok wystawy, fot. Bogna Kociumbas

Olga Kisseleva, kadr z wideo „Graphics”

Olga Kisseleva, „Drzewa pamięci: korzenie i rozłogi”, widok wystawy, fot. Bogna Kociumbas

Olga Kisseleva, „Drzewa pamięci: korzenie i rozłogi”, widok wystawy, fot. Bogna Kociumbas

Olga Kisseleva, kadr z wideo „Graphics”

Olga Kisseleva, „Drzewa pamięci: korzenie i rozłogi”, widok wystawy, fot. Bogna Kociumbas

Olga Kisseleva jest jedną z kluczowych postaci międzynarodowego nurtu art & science oraz profesorką na Sorbonie. W 1995 roku została członkinią Wyższego Instytutu Sztuk Wizualnych w Centrum Pompidou. W swojej praktyce artystycznej aktywnie wykorzystuje technologie medialne. Prace Olgi Kisselevej znajdują się w wielu muzeach na całym świecie m.in. w Paryskim Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Centrum Pompidou (Paryż), Muzeum Sztuki Współczesnej Kiasma (Helsinki), MoMA (Nowy Jork), Muzeum Guggenheima (Bilbao).