27.08.2021

„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia” w Muzeum Współczesnym Wrocław

Makieta mieszkania Zdzisława Jurkiewicza, skala 1:15, realizacja Hubert Kielan, 2021, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia” w Muzeum Współczesnym Wrocław
Makieta mieszkania Zdzisława Jurkiewicza, skala 1:15, realizacja Hubert Kielan, 2021, fot. Małgorzata Kujda

Zdzisław Jurkiewicz od 1964 r. mieszkał i pracował w niewielkim mieszkaniu przy ul. Łaciarskiej we Wrocławiu i to właśnie ono było figurą łączącą ze sobą poszczególne aspekty twórczości artysty, a nawet czymś więcej: centralnym punktem, w którym przecinały się wszystkie, tak przecież liczne, interesujące go sprawy i wątki. To tam powstały wszystkie prace, które można zobaczyć na wystawie w Muzeum Współczesnym Wrocław: obiekty, obrazy i zdjęcia, ale mowa tu oczywiście o czymś znacznie więcej niż tylko tradycyjnie rozumiana rola i funkcja pracowni artystycznej, nie chodzi także o genius loci. W latach 70. mieszkanie stało się wręcz swoistą kapsułą-laboratorium i ogrodem botanicznym jednocześnie. Jurkiewicz prowadził z okna swojego pokoju obserwacje astronomiczne. W tym samym czasie w swojej kuchni zastawił swoistą pułapkę na słońce i stworzył jej fotograficzny zapis. Tak powstała praca Słońce 1.VII.1972 (1972) – na sekwencji czarno-białych zdjęć widzimy słoneczną tarczę na kuchennej ścianie w otoczeniu zwykłych przedmiotów, naczyń, szczypiorku w słoiku. Jest to zarówno jedna z najważniejszych prac artysty, jak i kluczowa praca na wystawie Zdarzenia, ponieważ świetnie ukazuje to, w jaki sposób w pracach Jurkiewicza dochodziło do spotkania tego co odległe, nieosiągalne, z tym co bliskie, codzienne, zwykłe.

Ta artystyczno-egzystencjalna strategia, którą artysta przyjął ponad 50 lat temu, oparłszy swoją twórczość na mikro- i makroobserwacjach codzienności we wszystkich jej przejawach czynionych w przestrzeni swojego mieszkania, w szczególny sposób rezonuje z globalną sytuacją, w jakiej znaleźliśmy się wszyscy w związku z pandemią, która rozpoczęła się na początku 2020 r. i trwa nadal. Od kilkunastu miesięcy „zostajemy w domu” w myśl popularnego na początku pandemii hasła z mediów społecznościowych. Skończyły się nasze, nie tak dawne, podróże, odbywane z łatwością w ciągu pół doby na inny kontynent, na drugi koniec świata. Horyzont świata niespodziewanie zwęził się i skurczył do widoku z okien naszych mieszkań lub, w lepszych momentach spadku zachorowań, do eksplorowania ogródków działkowych czy podmiejskich ugorów i lasów.

„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda
„Zdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia”, widok wystawy, fot. Małgorzata Kujda

Jurkiewicz co prawda nie postulował zrównania działań artystycznych z codziennymi czynnościami, jakie wykonujemy wszyscy. W jego przypadku transponowanie doznań zmysłowych w przestrzeń sztuki, przekształcanie ich w to „co pomyślane”, było tym właśnie działaniem, które cechowało się pewną „elitarnością” i było zarezerwowane dla artysty. Ale jednocześnie jego postawa łącząca obie sfery życia: prywatność i twórczość, oparta na otwarciu na rzeczywistość i jej uważne kontemplacyjne obserwowanie, oparta na ciekawości i chęci poznania, która może zostać zaspokojona tu i teraz, w każdym miejscu, w którym się znajdujemy, bez konieczności odbywania podróży na inny kontynent bądź na inną planetę, jest z kolei egalitarna i niezwykle aktualna. Dodatkowym aspektem wystawy jest konfrontacja tego kontemplacyjnego wątku w twórczości Jurkiewicza z wybranymi pracami innych artystek i artystów: Lesa Levine’a, Dóry Maurer, Roberta Morrisa, Philippe’a Van Snicka, Miloša Šejna i Margity Titlovej-Ylovsky, które również powstały w oparciu o uważną obserwację codzienności.

Marika Kuźmicz

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

Artystka / ArtystaZdzisław Jurkiewicz, Les Levine, Dóra Maurer, Robert Morris, Philippe Van Snick, Miloš Šejn, Margita Titlová-Ylovsky
WystawaZdzisław Jurkiewicz. Zdarzenia
MiejsceMuzeum Współczesne Wrocław
Czas trwania25.06–11.10.2021
Kuratorka / KuratorMarika Kuźmicz
Strona internetowamuzeumwspolczesne.pl
Indeks

Zobacz też