„Tygrysy ciotki Jennifer tańczą po gobelinie” Anny Baumgart w Galerii Foksal
Projekt Anny Baumgart składa się z esejów wizualnych realizowanych przez artystkę, częściowo przy wykorzystaniu filmowych materiałów archiwalnych tworzonych przez kobiety, wybitne dokumentalistki epoki PRL. W ten sposób Baumgart nadaje nowe życie treściom intelektualnym i wizualnym ukrytym w domowych archiwach. Wystawa przybiera kształt organicznej formy przestrzennej – instalacji zrealizowanej we współpracy ze scenografką Martą Szypulską. Ideą przewodnią jest hydrofeminizm oraz ekologia wydobyta z filmów sprzed 50–60 lat.
Tytuł wystawy zaczerpnięty jest z wiersza amerykańskiej poetki i pisarki Adrienne Rich Aunt Jennifer’s Tigers z 1951 roku.
Pierwszy esej – Wanda – to historia dziewcząt, które w 1948 roku utonęły, wypłynąwszy łódkami na jezioro Gardno. Drugi powstał w oparciu o materiały found footage, m.in. z notatników filmowych Simony Kossak, prof. nauk leśnych (których dotąd nie pokazywano publicznie) i filmów edukacyjnych z archiwów Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi, do którego oryginalną kompozycję muzyczną zrealizował Sebastian Dembski. Włączona w wystawę wczesna praca wideo artystki Zima (1997) współcześnie i w kontekście pozostałych prac nabiera całkowicie nowych znaczeń. Pracom Baumgart towarzyszy także film Aleksandry Jaskólskiej O wodzie, roślinie i szparkach z 1956 roku.
Artystka powołuje niejako ruchome archiwum inkluzji międzygatunkowej zbudowane metodą recyklingu, które składa się na posthumanistyczną opowieść o nas. Baumgart stawia odwieczne pytanie: kim „my” jesteśmy? „Wielorakość ludzkich i nieludzkich form przywołuje pytania, które dotyczą pewnej zbiorowości, pewnego »my«, ale czy ta zbiorowość określa się wyłącznie przez to, co ludzkie?” – pisze dr hab. Anna Barcz – ekoekspertka w projekcie.
Artystka próbuje budować perspektywę pozbawioną szowinizmu gatunkowego podążającą za myślowymi intuicjami reżyserek dokumentalnych i badaczek ekosystemów XX wieku. Za G. Spivak stawia pytanie Can the Subaltern Speak? (Czy podporządkowani, inni [subaltern] mogą przemówić?). Przez „Innego” rozumie agroprzestrzeń i wyobraża sobie, w jaki sposób tworzyć odmienne systemy, które mówią innymi językami i dają podstawy logice przyszłego współistnienia. Rozważa, w jaki sposób podnieść świadomość konsekwencji ludzkich działań wobec pozaludzkiego.
Z okazji 30. jubileuszu pracy twórczej artystki zostanie wydana książka pt. Anna Baumgart. Tygrysy ciotki Jennifer tańczą po gobelinie pod red. Katarzyny Krysiak. Będzie zawierać teksty: Ofelia, poświęcenie i demokracja – Agata Araszkiewicz i Alžbeta Kuchtová rozmawiają o filmie Wanda Anny Baumgart; Fuck the Pain Away – rozmowa Dominika Czechowskiego z Anną Baumgart oraz eseje: Adriany Prodeus Zagraj to jeszcze raz sama i Aleksandry Derry, Feminizm nowych sojuszy. Sztuka Anny Baumgart. Promocja książki zaplanowana jest w ramach finisażu wystawy Anny Baumgart, który odbędzie się w piątek, 9 stycznia 2026 roku. W programie finisażu przewidziane jest również oprowadzanie po wystawie prowadzone przez Stacha Szabłowskiego.
Architektura wystawy: Marta Szypulska
Muzyka: Sebastian Dembski
Osoby performujące: Agnieszka Dmochowska-Sławiec, Aleksandra Bożek-Muszyńska, Dominik Czechowski
Partnerzy: Teatr Powszechny w Warszawie, Instytut Adama Mickiewicza, Wytwórnia Filmów Oświatowych w Łodzi
Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Przypisy
Stopka
- Osoby artystyczne
- Anna Baumgart
- Wystawa
- Tygrysy ciotki Jennifer tańczą po gobelinie
- Miejsce
- Galeria Foksal
- Czas trwania
- 14.11.2025–10.01.2026
- Osoba kuratorska
- Katarzyna Krysiak
- Fotografie
- Bartosz Górka
- Strona internetowa
- www.galeriafoksal.pl/wystawy/home/
