SZUM
SZUM Wspieraj nas!
  • Działy
    • News
    • Krytyka
    • Rozmowy
    • Do zobaczenia
    • Na dobry początek
    • Eseje
    • Kwartalnik
    • Patronite
  • Archiwum
  • Podcast
  • Redakcja
  • Sklep
Piszemy o sztuce z całej Polski. Komentujemy najważniejsze wydarzenia, dowartościowujemy marginesy, dajemy głos osobom twórczym i specjalistom. Pomóż nam w robieniu SZUMU.
Wspieraj nas!
Newsletter Szumu
co piątek w Twojej skrzynce!
NR 52/2025 Krytyka 26.12.2025 21 min

Kilka mgnień wiosny, listopadowa noc. Instytucjonalne podsumowanie roku 2025

Portret Aleksy Wójtowicz
udostępnij — facebook   twitter/x   link
pobierz .pdf
Nie był to rok wspaniały, a co gorsza, nie był to rok nawet dobry – i właśnie dlatego warto przypomnieć sobie, co wydarzyło się w ostatnich kilkunastu miesiącach wokół instytucji sztuki w Polsce. Dlatego zamiast hitów i kitów, róż i rózg, hotów or notów – przed wami instytucjonalne kalendarium roku.
Monika Drożyńska, Praca artystyczna to praca, 2025

Pewien sylwestrowy klasyk powiedział kiedyś – wspaniały to był rok, nie zapomnę go nigdy. To oczywiste, że nie miał na myśli mijającego, 2025 roku – pomyśli każdy, kto przeżył ostatni rok, a przy okazji pamięta o wszystkich nadziejach w polu kultury, które rozbudził wynik wyborów parlamentarnych sprzed dwóch lat. Nie był to rok wspaniały, a co gorsza, nie był to rok nawet dobry – i właśnie dlatego warto przypomnieć sobie, co wydarzyło się w ostatnich kilkunastu miesiącach wokół instytucji sztuki w Polsce. Dlatego zamiast hitów i kitów, róż i rózg, hotów or notów – przed wami instytucjonalne kalendarium roku. Będzie to, uprzedzając entuzjazm, zaledwie kilka mgnień wiosny i niemrawych przejaśnień na tle prawdziwie listopadowej smuty. A to wszystko bez – jeszcze – rządów najradykalniejszego skrzydła konserwatystów kulturowych.

Styczeń

Początek instytucjonalnego roku zaczął się właściwie z końcem grudnia – gdy tuż przed Wigilią ogłoszono, że konkurs na stanowisko dyrektorskie w stołecznym Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza był niekonkluzywny. Ogłoszony we wrześniu plebiscyt wygrała menedżerka kultury, związana m.in. z Muzeum Historii Polski, a wcześniej z Biurem Kultury i Dziedzictwa w Kancelarii Prezydenta PR za czasów Bronisława Komorowskiego, Agnieszka Celeda, jednak organizator – samorząd województwa mazowieckiego, w którym aktualnie rządzi koalicja KO-PSL – zdecydował się powierzyć stanowisko p.o. dyrektora kontrkandydatce Celedy, Beacie Michalec. W styczniu decyzję samorządu oprotestowały m.in. Stowarzyszenie Pisarzy Polskich, Komitet Narodowy ICOM i Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej, a także osoby członkowskie z Rady Muzeum poprzednich kadencji – zwracając uwagę zarówno na nietransparentność decyzji organizatora, lekceważenie wyniku konkursu i rekomendacji komisji, jak i brak kompetencji dziedzinowych powołanej na stanowisko p.o. Michalec. Uwadze krytykujących decyzję nie umknęła też możliwość politycznego uwikłania kandydatki – jako że Michalec jest radną związaną z klubem KO, podobnie zresztą jak jej mąż, aktualny burmistrz dzielnicy Wawer. Decyzję podjętą przez Marszałka Województwa Mazowieckiego oprotestowała również ówczesna ministra kultury, Hanna Wróblewska – jako że MKiDN jest współorganizatorem instytucji. Jednak na samorządzie nie zrobiły wrażenia protesty z niemal każdej strony politycznego sporu ani zapowiedzi złożenia wniosku do prokuratury – natomiast zwycięska (a przy tym przegrana) kandydatka, Agnieszka Celeda, na pytanie, czy weźmie udział w ponownym konkursie, odpowiedziała przecząco. W ten sposób Muzeum Literatury dostało p.o. Michalec – a wątek konkursu wróci dopiero w grudniu.

Również w styczniu echem odbiły się inne konkursy – na stanowiska dyrektorskie poszukiwano osób do BWA w Olsztynie oraz Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie, a w krakowskim Muzeum Narodowym p.o. dyrektora do czasu wyłonienia nowego kandydata z konkursu został Andrzej Szczerski, który MNK prowadził od 2020 roku. Niepowodzeniem natomiast zakończył się konkurs w Muzeum Śląskim w Katowicach – unieważniono go, ponieważ rekomendowany przez komisję kandydat chciał równolegle zarządzać MŚ i Śląskim Centrum Wolności i Solidarności, też w Katowicach. W związku z tym ogłoszono drugi konkurs. Uprzedzając – kolejne postepowanie konkursowe zakończyło się sukcesem. W marcu nowym dyrektorem zostaje architekt, historyk i zastępca ds. programowych w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie, Łukasz Galusek. Tym samym po pięciu latach Muzeum Śląskie (i czterech latach kierownictwa Marii Czarneckiej, powołanej z „dobrozmianowego” klucza przez MKiDN) ma wreszcie nowego zarządcę.

Andrzej Szczerski na schodach Muzeum Narodowego w Krakowie, fot. Bartosz Cygan
Zhanna Kadyrova, Asfalt, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Warszawa, fot. Maja Wirkus

Luty

W lutym swój konkurs na stanowisko dyrektorskie ogłosiło kieleckie BWA – poszukując następcy lub następczyni historyczki sztuki Stanisławy Zacharko-Łagowskiej, która prowadziła instytucję od 2012 roku. Tymczasem rozstrzygnięcie konkursu w Muzeum Narodowym w Krakowie nie przyniosło niespodzianki – komisja spośród pięciu kandydatów rekomendowała Andrzeja Szczerskiego, który będzie kierował instytucją przez następne pięć lat. Ze względu na przedłużające się negocjacje w sprawie kontraktu, Szczerski otrzymał oficjalne powołanie na stanowisko dopiero w październiku. W stołecznym CSW Zamek Ujazdowski komisja na dyrektorę instytucji wybrała natomiast Annę Łazar, kuratorkę, tłumaczkę i wieloletnią pracownicę Instytutów Polskich w Kijowie i Sankt Petersburgu, która pokonała dziesięcioro innych kandydatów i kandydatek i zyskała akceptację MKiDN. Z częścią konkursowych programów można było się zapoznać na BIP-ie Ministerstwa.

W szczecińskiej Willi Lentza również ogłoszono konkurs, ponieważ organizator postanowił nie przedłużyć kadencji dotychczasowej dyrektorce Jadwidze Kimber, którą powołano na to stanowisko w 2021 roku. „Gazeta Wyborcza Szczecin” jako powód tej decyzji wskazywała wyniki audytu Naczelnej Izby Kontroli, mówiące o poważnych nieprawidłowościach finansowych w zarządzaniu instytucją. Nie tylko w tym roku instytucja nie miała szczęścia do konkursów – od momentu jej powołania w 2021 roku zorganizowano ich cztery. Ostatni z nich odbędzie się w październiku.

Ogłoszony we wrześniu konkurs na dyrektorkę warszawskiego Muzeum Literatury wygrała menedżerka kultury Agnieszka Celeda, jednak organizator – samorząd województwa mazowieckiego, w którym aktualnie rządzi koalicja KO-PSL – zdecydował się powierzyć stanowisko p.o. dyrektora kontrkandydatce Celedy, Beacie Michalec.

Warszawa (a z nią, mimowolnie, pół Polski) żyła komiksem Gender Queer. Autobiografia Mai Kobabe, którego jedyny egzemplarz dostępny w księgarni stołecznego Muzeum Sztuki Nowoczesnej zakupił dziennikarz TV Republika. Sprawa komiksu Kobabe stała się wówczas jednym z filarów światopoglądowej walki konserwatystów kulturowych w ramach zbliżającej się prezydenckiej kampanii wyborczej. Przed MSN-em swoją konferencję prasową urządzili politycy PiS-u – Zbigniew Ziobro i Stanisław Kaleta, a kandydat na prezydenta z ramienia tej partii, Karol Nawrocki, demonstracyjnie wrzucił wizerunek okładki komiksu do niszczarki. Zwracając się tym gestem do swojego kontrkandydata, powiedział: „Panie Trzaskowski, najmłodszym trzeba pokazywać wartości i piękno życia, a nie niszczyć ich dzieciństwo i wrażliwość skrajnie lewicową propagandą!”. Fakt, że Gender Queer nie jest komiksem dla dzieci, a tym bardziej komiksem pornograficznym, umknął w wyborczym ferworze – sprawę z zaangażowaniem podchwyciły media sprzyjające Nawrockiemu, a PiS zapowiedziało złożenie zawiadomienia do prokuratury w sprawie „dziecięcej pornografii”. W efekcie MSN publikuje oświadczenie w sprawie i zapobiegawczo wycofuje pozycję ze swojej oferty. Mimo to w pierwszym kwartale roku najbardziej widocznymi medialnie gośćmi muzeum są prawicowi celebryci, włącznie z Marianną Schreiber, która wskutek swoich działań w budynku zostaje wyproszona przez ochronę.

Na początku roku stowarzyszenie Miasto jest Nasze publikuje również niepokojąca relację na temat sytuacji outsource’owanych pracowników i pracownic obsługi publiczności MSN-u. Uporanie się z tym problemem zajmie Muzeum ponad rok – ostatecznie w grudniu instytucja poinformowała o zerwaniu współpracy z konsorcjum firm Valmind i Klavo.

Marzec

Oprócz rozstrzygnięcia konkursu w Muzeum Śląskim w marcu pojawia się ogłoszenie o poszukiwaniu osoby na stanowisko dyrektorskie w Muzeum Narodowym w Szczecinie – konkurs ogłoszono z powodu przejścia poprzedniego, związanego z Platformą Obywatelską dyrektora, Lecha Karwowskiego. Karwowski zarządzał MNŚ od 2001 roku. W lipcu natomiast z konkursu, w którym wzięło udział ośmioro kandydatów, wyłoniona została nowa dyrektorka instytucji – Agnieszka Bortnowska, wieloletnia pracownica muzeum, pełniąca wcześniej funkcję p.o., powołana przez organizatora na pięcioletnią kadencję. W Muzeum Miasta Gdyni dyrektorą pozostaje Karin Moder – pokonując czterech innych kandydatów została nominowana na cztery lata (uprzedzając żarty – zazwyczaj liczba innych kandydatów na stanowisko nie ma związku z długością kadencji).

Warszawa (a z nią, mimowolnie, pół Polski) żyła komiksem Gender Queer. Autobiografia Mai Kobabe, którego jedyny egzemplarz dostępny w księgarni stołecznego Muzeum Sztuki Nowoczesnej zakupił dziennikarz TV Republika. Sprawa komiksu Kobabe stała się wówczas jednym z filarów światopoglądowej walki konserwatystów kulturowych w ramach zbliżającej się prezydenckiej kampanii wyborczej.

W tym miesiącu po raz pierwszy pojawia się również wzmianka o możliwości połączenia Gdańskiej Galerii Miejskiej i Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia w jeden byt instytucjonalny, a zatem jedna z dwóch dużych fuzji instytucjonalnych, jakie wykonano w tym roku (druga to sprawa Wałbrzycha, która wydarzy się w wakacje). Niemal do końca roku trwała walka środowiska artystycznego przeciwko temu pomysłowi (a później – już oficjalnej strategii samorządu) – włącznie z petycją, którą podpisało ponad 700 osób, listami Obywatelskiego Forum Sztuki Współczesnej, Sekcji Polskiej AICA, gdańskiego oddziału Stowarzyszenia Historyków Sztuki oraz innymi protestami na różnym szczeblu. „W sprawie […] scalenia obu instytucji […] pozamiatane. Chociaż głosowanie miało miejsce w poniedziałek [najprawdopodobniej chodzi o 15.12 – przyp. AW], to decyzja zapadła wiele miesięcy wcześniej i była właściwie nie do ruszenia” – takimi słowami opisywała to Dorota Nieznalska, jedna z osób zaangażowanych w inicjatywę Sprzeciw wobec CSW Łaźnia i GGM.

„Mało dużych czy dużo małych. Debata o łączeniu instytucji artystycznych”, od lewej: Piotr Kosiewski, Justyna Teodorczyk, Dorota Walentynowicz, Małgorzata Ludwisiak, Antoni Burzyński, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, 11.12.2025, fot. Aleksy Wójtowicz
Dorota Nieznalska na wernisażu wystawy „W głębi. Żyjące morza, żyjące ciała” w Państwowej Galerii Sztuki w Sopocie, 30.10.2025, fot. Dariusz Sitek

Kwiecień

Wiosna przynosi nowe konkursy – ogłoszono je w Centrum Sztuki Galeria EL w Elblągu i w GSW BWA w Katowicach oraz, ponownie, w BWA w Kielcach (powodem nierozstrzygnięcia pierwszego były błędy formalne w zgłoszeniach osób kandydujących). W BWA ostatecznie, w czerwcu, spośród ośmiu kandydatów wyłoniona zostaje nowa osoba – kuratorka Olga Grabiwoda, dotąd związana z kielecką Galerią Współczesnej Sztuki Sacrum „Dom Praczki”. W Elblągu spośród pięciu osób zwycięża Emilia Orzechowska – dotychczasowa dyrektora, która będzie kierować elbląską instytucją do 2028 roku; w Katowicach stanowisko dyrektorskie objął Łukasz Trzciński – działający dotychczas m.in. w nowohuckim Domu Utopii i Fundacji Imago Mundi w Krakowie – który zastąpił Marka Kusia, kierującego katowicką galerią od 2006 roku. Natomiast jeżeli mowa o Krakowie – w kwietniu rozstrzygnięcie przynosi pierwszy w historii konkurs na stanowisko dyrektorskie w MOCAK-u, kierowanym od swojego powstania w 2011 roku przez Marię Annę Potocką. Stery w samorządowej instytucji objął były kurator i dyrektor artystyczny praskiej Galerii Narodowej i hanowerskiego Kestner Gesellschaft Adam Budak, który swoim programem pokonał propozycje dziesięciorga innych kandydatów.

W Muzeum Sztuki w Łodzi w lipcu na pięcioletnią kadencję zostaje powołany kurator, historyk sztuki i wieloletni pracownik MS, Daniel Muzyczuk – tym, co budzi jednak pewne kontrowersje w środowisku jest fakt, że poza nim nie było innego kandydata/kandydatki, który zgłosiłby się do konkursu organizowanego przez tak prestiżowe muzeum.

W kwietniu, oprócz ogłoszenia naboru do 2. edycji programu KPO, zainaugurowano działalność przyministerialnego Narodowego Obserwatorium Kultury oraz – co może jest najistotniejsze z perspektywy osób artystycznych i innych profesji skupionych wokół sztuki – pojawia się informacja o wpisaniu do Wykazu Prac Legislacyjnych Rady Ministrów Ustawy o statusie artysty, czyli Projektu Ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny. Początki tej inicjatywy to mniej więcej 2016 rok. Oczywiście, jak już wiemy, przez kolejnych kilka miesięcy Ustawy nie uchwalono, ale na stronie Rządowego Centrum Legislacji możecie sprawdzić aktualny nad nią stan prac.

1
News 29.04.2025

List otwarty środowiska filmu artystycznego do Ministry Kultury i Dziedzictwa Narodowego Hanny Wróblewskiej

Redakcja

Maj

Maj to nowe wyzwanie dla polskiego pola instytucjonalnego – Nowe porozumienie w sprawie minimalnych wynagrodzeń dla osób artystycznych, czyli opracowany przez Obywatelskie Forum Sztuki Współczesnej dokument zobowiązujący instytucje-sygnatariuszki do wypłacania minimalnych wynagrodzeń za wystawy w kwotach nie niższych, niż zawartych w Nowym porozumieniu. Podstawą do obliczenia należnego honorarium jest pensja minimalna obowiązująca na dany rok – zatem jest to aktualizacja (a raczej urealnienie) kwot porozumienia, które ponad dekadę temu podpisało kilkanaście instytucji kultury w Polsce. Jako pierwsze Nowe porozumienie podpisują 23 maja w Szczecinie przedstawiciele TRAFO Trafostacja Sztuki, BWA Wrocław i Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie – w obecności władz Miasta Szczecina i Ministry Kultury, Hanny Wróblewskiej. Kilkanaście dni później, już w czerwcu, podpiszą je również władze Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie.

Pojawiają się kolejne ogłoszenia konkursowe – oprócz ponownego konkursu w olsztyńskim BWA (ostatecznie w listopadzie wygra Monika Sadowska, dotychczasowa kierowniczka ds. programowych galerii), organizatorzy anonsują nabór na stanowiska dyrektorskie w Muzeum Gdańska oraz Muzeum Sztuki w Łodzi. W gdańskim muzeum na kolejną, tym razem trzyletnią kadencję został powołany dotychczasowy dyrektor placówki, Waldemar Ossowski, a w Łodzi w lipcu na pięcioletnią kadencję zostaje powołany kurator, historyk sztuki i wieloletni pracownik MS, Daniel Muzyczuk – tym, co budzi jednak pewne kontrowersje w środowisku jest fakt, że poza nim nie było innego kandydata/kandydatki, który zgłosiłby się do konkursu organizowanego przez tak prestiżowe muzeum.

Czerwiec

Początek lata przynosi następne dyrektorskie wakaty – tym razem w Muzeum Narodowym w Lublinie oraz Muzeum Warszawy. W Lublinie konkurs nie przyniósł zmiany: we wrześniu pięcioletnią nominację odebrała dotychczasowa dyrektora, muzealniczka i akademiczka Katarzyna Mieczkowska, która prowadzi MNL od 2015 roku. Natomiast, jak okazało się w październiku, warszawską instytucję od 2026 roku poprowadzi Katarzyna Wagner, historyczka i kuratorka m.in. MW i MNW, którą powołano również na pięć lat.

Podpisanie Nowego porozumienia w sprawie wynagrodzeń dla osób artystycznych, na pierwszym planie Katarzyna Roj (BWA Wrocław) i Szymon Maliborski (Muzeum Sztuki Nowoczesnej), w tle Stanisław Ruksza (TRAFO Trafostacja Sztuki), 23.05.2025, TRAFO Trafostacja Szuki, Szczecin, fot. Aleksy Wójtowicz
Podpisanie Nowego porozumienia w sprawie wynagrodzeń dla osób artystycznych, przy mikrofonie Antoni Burzyński (OFSW), 23.05.2025, TRAFO Trafostacja Szuki, Szczecin, fot. Aleksy Wójtowicz

Lipiec-sierpień

Na skutek rekonstrukcji rządu stanowisko ministry kultury traci Hanna Wróblewska na rzecz Marty Cienkowskiej, polityczki związanej z Polską 2050. Środowisku artystycznemu Cienkowska jest już znana (była już podsekretarzynią stanu w gabinecie poprzedniczki), jednak jej nominacja budzi obawy – była kojarzona głównie z kontrowersjami wokół pierwszej edycji KPO dla kultury, sprawą zwolnionej sygnalistki, a sceptycznych zapewne nie przekonała również relacja na temat rzekomych kulis jej nominacji. Miesiąc później nowa ministra przedstawiła swoją strategię dla kultury – przyznając, że głównym obszarem i priorytetem tej strategii będzie polityka historyczna. Wśród ważnych inicjatyw systemowych wymienia również Ustawę o statusie artysty, a także – nowelizację Ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.

Druga edycja KPO dla kultury – w której obiecywano sprawniejszy przebieg programu, m.in. zapewnieniami ówczesnej wiceministry Cienkowskiej, jeszcze pod koniec 2024 roku – okazała się kolejną wpadką, ponieważ z ponad 4,7 tys. zgłoszeń grantowych 77% oceniono negatywnie, co wśród osób składających granty wzbudziło podejrzenia na temat m.in. błędnych wymogów formalnych. Pod koniec sierpnia osoby zrzeszone w grupie pomocowej postanowiły wystosować list otwarty w sprawie tegorocznego naboru – jego formuły, przebiegu i wyników. Po kilku tygodniach wdrażania procesu odwołań resort zlecił kontrolę systemu przyznawania środków dla kultury w ramach KPO, a NIMIT (operator programu) zdaje się mieć większe problemy niż niepodobające się prawicowym mediom tytuły wniosków – ponieważ, jak opisywała sprawę „Rzeczpospolita”, zgłaszane są skargi do Komisji Europejskiej i Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych w sprawie programu.

W wakacje rozpoczął się drugi z tegorocznych dużych sporów w sprawie łączenia instytucji samorządowych – tym razem władze Wałbrzycha przedsięwzięły zamiar likwidacji tamtejszej Galerii Sztuki Biura Wystaw Artystycznych i włączenia jej w struktury Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia. Pomimo środowiskowych apeli i petycji, którą podpisało ponad 950 osób (w tym 37 dyrektorów i dyrektorek innych Galerii BWA z całej Polski) – we wrześniu instytucje zostały połączone.

1
News 28.08.2025

Wyniki konkursu na projekt kuratorski w Pawilonie Polskim na 61. biennale w Wenecji

Redakcja

Wrzesień

Jedną z pierwszych nominacji dyrektorskich ministry Cienkowskiej stała się nominacja dla kulturoznawcy Marcina Napiórkowskiego, powołanego w trybie bezkonkursowym na dyrektora Muzeum Historii Polski na trzyletnią kadencję (od września 2024 roku był p.o. dyrektora tego muzeum). Rok temu objęcie tego stanowiska spotkało się z krytyką ze strony konserwatystów, a sam Napiórkowski został nazwany na łamach „Klubu Jagiellońskiego” „prorokiem uśmiechniętej Polski”. Jednak najbardziej kontrowersyjny był sposób odwołania poprzedniego dyrektora MHP, Roberta Kostry, ze stanowiska, które piastował od 2006 roku, to jest momentu powołania instytucji – na początku sierpnia Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił ministerialny akt o odwołaniu go ze stanowiska. W 2025 roku to nie jedyna przegrana sprawa o bezprawne odwołanie ze stanowiska – na początku roku podobną sprawę wygrała Maria Czarnecka, odwołana w 2024 roku ze stanowiska p.o. dyrektora w Muzeum Śląskim w Katowicach. I jak na ironię losu przystało, nieco wcześniej taką sprawę wygrała również Alicja Knast – jedna z pierwszych instytucjonalnych ofiar „dobrej zmiany”, na miejsce której przyszła właśnie Czarnecka.

Podpisanie Nowe porozumienia w sprawie wynagrodzeń dla osób artystycznych przez Delfinę Jałowik (Bunkier Sztuki) i Adama Budaka (Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK), Urząd Miasta Krakowa, 27.11.2025, fot. Piotr Wojnarowski – Kancelaria Prezydenta Miasta Krakowa
Podpisanie Nowe porozumienia w sprawie wynagrodzeń dla osób artystycznych przez Delfinę Jałowik (Bunkier Sztuki) i Adama Budaka (Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK), Urząd Miasta Krakowa, 27.11.2025, fot. Piotr Wojnarowski – Kancelaria Prezydenta Miasta Krakowa

Październik

Październik przynosi ogłoszenie konkursu na stanowisko dyrektorskie w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie – konkurs, jak dowiadujemy się już w grudniu, wygrywa Katarzyna Nowak, która dyrektorą instytucji jest od 2023 roku. Kuratorka zostaje powołana na to stanowisko na okres pięciu lat. Również w październiku zostaje ogłoszony wyczekiwany konkurs w Muzeum Literatury w Warszawie. Zostaje także przeprowadzony kolejny konkurs w Willi Lentza, jednak pomimo zainteresowania ośmiu kandydatów posadą w „szpinakowej Willi”, jej władze nie zostały wyłonione – ostatecznie o obsadzie stanowisk zdecydował prezydent Szczecina, Piotr Krzystek. Zapowiedział wówczas powołanie na to stanowisko literaturoznawczyni Urszuli Chęcińskiej. Spotkało się to z krytyką wiceprezydenta, Marcina Biskupskiego, który w rozmowie z „GW” powiedział: „Uważam, że osoba, która zasiadała w komisji konkursowej, nie powinna zostać następnie dyrektorem. Moim zdaniem było przynajmniej dwóch dobrych kandydatów do objęcia tej funkcji”. Jak sprawę opisywał szczeciński oddział partii Razem, Chęcińska oficjalnie obejmie stanowisko na początku 2026 roku, a wskutek krytyki działań prezydenta Biskupski zostaje odsunięty od spraw kultury w Szczecinie.

Na skutek rekonstrukcji rządu stanowisko ministry kultury traci Hanna Wróblewska na rzecz Marty Cienkowskiej, polityczki związanej z Polską 2050. Środowisku artystycznemu Cienkowska jest już znana (była już podsekretarzynią stanu w gabinecie poprzedniczki), jednak jej nominacja budzi obawy.

Listopad

W listopadzie MKiDN powołał Radę Społeczną oraz pełnomocnika ds. przeciwdziałania mobbingowi w instytucjach podlegających ministerstwu – na ile efektywność obu ciał okaże się nową jakością w pracy w kulturze (a przynajmniej części jej instytucji), czas pokaże. Listopad to również długo wyczekiwane ogłoszenie o konkursie na stanowisko dyrektorskie w Muzeum Współczesnym Wrocław, a także podpisanie w obecności Prezydenta Miasta Krakowa, Aleksandra Miszalskiego Nowego porozumienia ws. minimalnych wynagrodzeń dla osób artystycznych za wystawy przez władze MOCAK-u i Bunkra Sztuki.

1
News 11.10.2025

Wojciech Grzybała, Magdalena Ziółkowska i Stach Szabłowski z Nagrodą Krytyki Artystycznej im. Jerzego Stajudy

Redakcja

Grudzień

Koniec roku – prócz doniesień o klęsce protestów na temat fuzji GGM-u i CSW Łaźnia – przyniósł ogłoszenie konkursu w lubelskiej Galerii Labirynt, w której poszukiwana jest osoba do poprowadzenia instytucji, z którą (z małą przerwą) od 2010 roku był związany Waldemar Tatarczuk. Ostatni miesiąc roku to także protest warszawskiego Teatru Komuna przeciwko planom zabudowy okolic Emilii Plater, a tym samym – likwidacji tymczasowej siedziby Komuny Warszawa i dogęszczenia Śródmieścia stolicy kolejnym wieżowcem.

Na ironię losu zakrawa fakt, że kalendarium roku 2025 rozpocząłem tematem stołecznego Muzeum Literatury i niewiążącego konkursu. Drugi konkurs wygrała Beata Michalec – w grudniu – ale i on może się okazać niewiążący. Tym razem osobą, która nie wyraziła zgody na powołanie wyłonionej przez komisję konkursową kandydatki jest sama ministra Cienkowska. Na stronie ministerstwa zamieszczono oświadczenie, gdzie można znaleźć następującą deklarację: „Celem działań Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest przeprowadzanie czytelnych, transparentnych konkursów na stanowiska dyrektorów instytucji kultury. Komisje konkursowe nie mogą stawać się pretekstem do obsadzania stanowisk w kluczu politycznym. Decydującym czynnikiem muszą być merytoryczne kompetencje, a nie partyjne umocowania”. Akapit wieńczy natomiast doprecyzowanie: „Dotyczy to wszystkich instytucji kultury, w tym również Muzeum Literatury w Warszawie”. I niczyje to zwycięstwo, ale kolejny kulturalny pat.

Na pytanie, jaki to był rok w instytucjach, odpowiedź jest więc jedna: właśnie taki. Raczej go nie zapomnicie – i nie zostanie on nam zapomniany.

Aleksy Wójtowicz – krytyk i historyk sztuki, redaktor „Magazynu Szum”, researcher i okazjonalnie kurator. Publikował m.in. w „Dwutygodniku”, „Dialogu”, „Krytyce Politycznej”, „Widoku”, „MiejMiejsce” i oko.press. Zajmuje się głównie sztuką współczesną z perspektywy socjologicznej i visual culture, historią pola sztuki po 1989 roku w Polsce, związkami polityki i sztuki oraz tzw. zwrotem konserwatywnym.

Więcej

Przypisy

Najczęściej czytane

1
Na Dobry Początek 05.01.2026

Najciekawsze wystawy 2026 roku

Redakcja
2
Krytyka 26.12.2025

Kilka mgnień wiosny, listopadowa noc. Instytucjonalne podsumowanie roku 2025

Portret Aleksy Wójtowicz
3
Krytyka 26.12.2025

Dominy, górniczki i cyrkowe misie. Performans w 2025 roku

Portret Karolina Plinta
4
Krytyka 02.01.2026

MAGAZYNSZUM.PL: TOP 2025

Redakcja
5
Krytyka 26.12.2025

Odklejka i brutalna rzeczywistość. Rok 2025 w Europie Środkowo-Wschodniej

Portret Vera Zalutskaya
6
Krytyka 26.12.2025

Chicago, Nowy Jork, Nebraska i São Paulo, czyli podsumowanie roku 2025 z perspektywy amerykańskiej

Portret Magdalena Moskalewicz

Newsletter Szumu
co piątek w Twojej skrzynce!

REKLAMA
Piszemy o sztuce z całej Polski. Komentujemy najważniejsze wydarzenia, dowartościowujemy marginesy, dajemy głos osobom twórczym i specjalistom. Pomóż nam w robieniu SZUMU.
Kilka mgnień wiosny, listopadowa noc. Instytucjonalne podsumowanie roku 2025 — SZUM
REKLAMA
Logo: SZUM

Magazyn SZUM

Fundacja Kultura Miejsca
Wydział Badań Artystycznych i Studiów Kuratorskich
Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
ul. Wybrzeże Kościuszkowskie 39
00-347 Warszawa

redakcja@magazynszum.pl

ISSN 2956-817X

Media społecznościowe

  • facebook
  • instagram
  • spotify
  • apple podcasts
  • podcast RSS

Wspieraj nas!

Polityka prywatności

Kontakt

Przeszukaj SZUM

‹ › ×

    ‹ › ×
      Nasz serwis korzysta z cookies w celu analizy odwiedzin.
      Zapoznaj się z naszą polityką prywatności