NR 5/2023
22.12.2022

„Fangor. Poza obraz” w Muzeum Narodowym w Gdańsku

Wojciech Fangor, Bez tytułu, 1958, olej na płótnie, 96 x 129 cm, Muzeum Sztuki w Łodzi
„Fangor. Poza obraz” w Muzeum Narodowym w Gdańsku
Wojciech Fangor, Bez tytułu, 1958, olej na płótnie, 96 x 129 cm, Muzeum Sztuki w Łodzi

Mogłoby się wydawać, że po stu latach od urodzin artysty i około siedmiu dekadach jego intensywnej pracy, twórczość Wojciecha Fangora została już dobrze rozpoznana. Tym bardziej, że w ciągu ostatnich dwóch dekad doczekał się w Polsce kilku wystaw o charakterze dużych retrospektyw. Co nowego zatem może wnieść do recepcji jego twórczości ekspozycja w Muzeum Narodowym w Gdańsku?

widok wystawy, fot. Adam Leszczyński
widok wystawy, fot. Adam Leszczyński
widok wystawy, fot. Adam Leszczyński
widok wystawy, fot. Adam Leszczyński
widok wystawy, fot. Adam Leszczyński
widok wystawy, fot. Adam Leszczyński

Proponujemy odczytanie dobrze znanego dorobku Fangora (abstrakcje z lat 50., 60. i 70. ubiegłego wieku) na nowo – w świetle uważnej i głębokiej retrospekcji. Bliskiemu oglądowi poddane zostały najwcześniejsze dzieła artysty oraz te pochodzące z pierwszych dekad jego twórczości, często mniej znane – od późnych lat 30. i okresu wojny, kiedy jako młody chłopak zaczynał naukę rysunku i malarstwa, przez lata powojenne i okres socrealistyczny, aż po radykalne zerwanie z figuratywnością i Studium przestrzeni z 1958 roku. Ważną częścią wystawy będą materiały archiwalne (kroniki filmowe, zdjęcia prywatne, wywiady z artystą), które zanurzą dzieła w kontekście historycznym i biograficznym. A ten dla narracji wystawy i lepszego zrozumienia twórczości Fangora wydaje się być kluczowy: zainteresowanie artysty już od najmłodszych lat i przez całe życie astronomią, doświadczenia II wojny światowej, uratowanie cudem od rozstrzelania, stalinowski reżim, który osadził ojca malarza w więzieniu z wyrokiem śmierci, emigracja na kilka dekad w 1961 roku. Takie dzieła jak Rozstrzelanie (1948), Krzyk, Proces czy Pałac kultury (powstające w okresie jego socrealistycznej twórczości, ale krytyczne wobec reżimu), czy gest radykalnego zerwania z figuracją po odwilży, by przejść do optycznych eksperymentów z płaszczyzną – pozwalają odczytać twórczość Fangora na nowo.

Wojciech Fangor, „Krzyk”, 1954, olej na płótnie, 64,5 × 50 cm, kolekcja prywatna
Wojciech Fangor, „Uśmiech Piotra”, 1958, olej na płótnie, 73 × 66 cm, kolekcja prywatna
Wojciech Fangor, Paryż 1964, AWF

Najlepiej znany publiczności tzw. okres abstrakcyjny w rozwoju twórczym artysty, może okazać się w tym świetle czymś o wiele więcej niż niezwykle udanym intelektualno-malarskim eksperymentem, który przyniósł mu światową sławę. Może np. ujawnić swoje ukryte związki z zainteresowaniami astronomicznymi lub też objawić się nam jako swoista odwilżowa reakcja na „walec historii” czy forma ucieczki – niemalże zbieżna w czasie z emigracją. Najbardziej znane szerszemu gronu odbiorców abstrakcje z lat 60. zaczną więc tracić swoją formalistyczną niewinność. Na wystawie – dzięki współpracy z Fundacją Wojciecha Fangora – znalazły się też dzieła mało znane lub wręcz nigdy nie pokazywane, a mające znaczenie dla pełniejszego zrozumienia jego twórczości.

Wojciech Fangor, „M 39”, 1969, olej na płótnie, 203 x 203 cm, kolekcja prywatna
Wojciech Fangor, „MA 32”, 1971, płótno, 142 x 142 cm, kolekcja prywatna

Na ekspozycji zaprezentowano ponad 100 obrazów i 90 rysunków, plakaty oraz rzeźby ze wszystkich okresów twórczości Wojciecha Fangora.

widok wystawy, fot. Adam Leszczyński
widok wystawy, fot. Adam Leszczyński
widok wystawy, fot. Adam Leszczyński

Zostań naszym patronem_ką!

Piszemy o sztuce z całej Polski. Komentujemy najważniejsze wydarzenia w sztuce, dowartościowujemy marginesy, dajemy głos osobom twórczym i specjalistom. Od 2023 roku będziemy wyłącznie w internecie. Pomóż nam w robieniu SZUMU.

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

Artystka / ArtystaWojciech Fangor
WystawaFangor. Poza obraz
MiejsceMuzeum Narodowe w Gdańsku
Czas trwania7.10.2022 – 12.03.2023
Kuratorka / KuratorWojciech Zmorzyński
Strona internetowawww.mng.gda.pl/wystawy/fangor-poza-obraz/
Indeks

Zobacz też