21-27 września
Gdańsk
W piątek (25 września) w NOMUS-ie otwarta zostanie wystawa Ciała ziemi. Ciała nasze. Kuratorki Aleksandra Grzonkowska i Maja Murawska opowieść o historii relacji pomiędzy człowiekiem a bytami poza-ludzkimi rozpoczynają od nowożytnych rycin botanicznych ze zbiorów Pracowni Grafiki i Rysunku Oddziału Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego w Gdańsku. Naukowe ilustracje zestawione zostaną ze współczesnymi pracami (m.in. Bogny Burskiej, Teresy Murak, Agnieszki Polskiej i Liliany Zeic), co, jak pisze jedna z kuratorujących, „pozwala zobaczyć zarówno ciągłość, jak i przemianę sposobów myślenia o naturze. […] Nie chodzi […] o proste przeciwstawienie dawnego i nowego spojrzenia, lecz o pokazanie, jak zmieniają się pytania, które zadajemy naturze”.
Gdynia
Festiwal Sny o Gdyni świętuje od czerwca setne urodziny Gdyni. Punktem wyjścia dla zorganizowanego przez Fundację Przepływ festiwalu stał się utopijny manifest Juliana Rummla, dzięki któremu można zawalczyć ze stereotypowym obrazem miasta. Kuratorowana przez Agatę Abramowicz wystawa przygląda się przyszłości regionu oraz relacją między Gdynią a dobrostanem mieszkańców i mieszkanek. Wśród wydarzeń towarzyszących, które wieńczą ostatni tydzień festiwalu znajdują się pokaz filmów Kto się (wciąż) boi Nataszy?, działania edukacyjne, oprowadzanie kuratorskie po wystawie w galerii Przypływ oraz finał cyklu warsztatowego Miasto do słyszenia.
Lubaczów
W niedzielę (27 września) w Muzeum Kresów w Lubaczowie odbędzie się XII edycja Triennale Polskiego Rysunku Współczesnego. Tegoroczna edycja kuratorowana przez Martę Gryszczyk. Wystawie pokonkursowej towarzyszyć będzie indywidualny pokaz Doznania obecnego czasu Dominika Woźniaka, zeszłorocznego laureata Grand Prix.
Poznań
W piątek (25 września) w Galerii Miejskiej Arsenał otwiera się W moim brzuchu mieszka zwierzę Soni Rammer. Pokaz kuratorowany przez Przemysława Jędrowskiego porusza wątki animal studies, ekokrytyki i posthumanizmu. Jak o wystawie pisze kurator, Rammer „tworzy narrację o płynności granic pomiędzy gatunkami, kulturą i nauką, fikcją i rzeczywistością. Dzielenie się ambiwalecją tego stanu oraz wynikającym z tego niepokojem stanowi oś wystawy […]”.
Radom
Również od piątku, ale w radomskim MCSW Elektrownia, w ramach Lunaparku Europa będzie można zobaczyć ponad sto obrazów Ryszarda Woźniaka. Lunapark Europa to trzeci z kolei pokaz (poprzedziły go wystawy Pawła Kowalewskiego i Ryszarda Grzyba) poświęcony twórczości artystów związanych z Gruppą. Tytułowy lunapark to nieistniejące wesołe miasteczko z warszawskich Stegn, które dla Woźniaka jest metaforą przemian społecznych i politycznych, a wynikły z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Obrazy są wynikiem krytycznych obserwacji artysty wobec dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości.
Warszawa
W najbliższy weekend, od piątku do niedzieli (25-27 września) pojawi się 5. edycja FRINGE Warszawa. W tym roku udział weźmie ponad 50 inicjatyw – niezależnych galerii, kolektywów, pracowni oraz artist-run space’ów, które otworzą się dla publiczności ciekawej tego, jak wygląda (zdecydowanie) mniej komercyjna scena Warszawy i jej okolic. W sobotę (26 września) w Teatrze Komuna odbędzie się WEBSITE LAUNCH PARTY, gdzie zostanie zaprezentowana internetowa platforma inicjatywy, która działać będzie jako kalendarz aktualnych wydarzeń, a zarazem archiwum, które dokumentuje stołeczne środowisko offową. Wśród fringe’owych wystaw, zobaczyć będzie można m.in. Automotive (Stroboskop) inspirowane powieścią J.G. Ballarda Kraksa z pracami Domi Depowskiej, Natalii Kaftan, Michała Matejko i Sebastiana Sebulca, Errortyzm (Blast pop-up) poświęcony stanom liminalnym, eksperymenty Dziękuję! w open studio Violett e a, ekspozycję Rejony ciszy kolektywu Przyszła Niedoszła, pobudzającą apetyt wystawę Amuse-gueule (Orlando Franco, Weronika Kocewiak, Piotrowska / Szczęśniak, Anastasiia Posliedova, Janne Steinhardt, Agnieszka Topolska) w Otwocku oraz solową Here is peace Konrada Maciejewicza w Ośrodku Sztuki Lescer w Zalesiu Górnym.
Do końca września (30 września) trwa natomiast nabór do Szkoły twórczych praktyk organizowanej przez Centrum Edukacji Obywatelskiej. Jej partnerami są Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie oraz Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie, instytucje, które współtworzyły materiały edukacyjne. Ogólnopolski, bezpłatny projekt jest skierowany dla bibliotekarzy, bibliotekarek, nauczycielek i nauczycieli szkół podstawowych (klas VI-VIII) oraz szkół ponadpodstawowych. W trakcie trwania programu, osoby uczestniczące będą mogły uczestniczyć w kursie online, webinarach, spotkaniach oraz warsztatach z artystkami i artystami.
Wrocław
Czwartkowy (24 września) wernisaż Woosfera w 66P Joey Holder jest pierwszą indywidualną wystawą artystki w Polsce. W Woosferze Holder opowiada o teraźniejszości i/lub perspektywie najbliższych lat, gdzie trwają internetowe wojny kulturowe, a internet jest cyfrowym piekłem. Tytułowy termin jest satyryczną reinterpretacją noosfery, koncepcji z początku XX wieku, zakładającej etap rozwoju planety, gdy działalność oraz świadomość ludzka miałyby być główną siłą kształtującą planetę, obok biosfery i geosfery. Bohaterowie pokazu (filozof, kosmita, Golem, mózgowy organoid, Ksiądz) zostali stworzeni przy pomocy chatbotów AI i prowadzą dyskusje o naturze rzeczywistości, noonsferze, rozwoju ludzkiej inteligencji oraz teoriach spiskowych, które hipnotyzują współczesne masy. Jak zaznacza kuratorka, Małgorzata Miśniakiewicz, „artystka świadomie korzysta z języka internetowych subkultur. Humor prowadzi tu do pytań o wiedzę, wiarę, technologię i zbiorową świadomość”. Projekt uzupełniony został o stronę internetową, dzięki której można poznać postaci, a nawet z nimi rozmawiać.
Kolejnego dnia, w piątek (25 września) w Muzeum Współczesnym Wrocław, otworzą się dwa pokazy, Przygody człowieka widzącego Honzy Zamojskiego oraz Wszystkie kierunki błądzenia Dolnośląskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych. Pierwsza z nich, kuratorowana przez Pawła Szroniaka, dosłownie, wraz z aranżacją architektoniczną, przenosi książkę-leksykon O Człowieku, który chciał objąć cały Świat autorstwa Zamojskiego w przestrzeń galerii. Poszczególne sale ekspozycyjne odpowiadają kolejnym elementom publikacji, takim jak strony z rysunkami i przypisami, spis treści, bibliografia. Natomiast Wszystkie kierunki błądzenia zaprezentują najnowsze nabytki Dolnośląskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w kontekście gromadzonej od 2004 roku kolekcji. Zestawione zostają dwie skrajne postawy wobec tempa współczesnego świata: chaotyczny ruch wynikający z nadmiaru bodźców oraz niespieszne, refleksyjne wędrowanie. Ekspozycja kuratorowana przez Katarzynę Zahorską nawiązuje m.in. do problemów cyfrowego nadmiaru, dezinformacji oraz poszukiwania własnej tożsamości. Wizualnym motywem przewodnim pokazu są formy rozwidleń, zapętleń i rozwarstwień.
Od soboty (26 września) we wrocławskim Muzeum Etnograficznym pojawi się wystawa Życie na węglu. Ludzie, krajobrazy, dziedzictwo w obliczu transformacji energetycznej, kuratorowana przez Katarzyna Majbrodę i Julię Szot. Ekspozycja opowiadać będzie o mieszkańcach gminy Bogatynia i lokalnym krajobrazie w obliczu nadchodzącej transformacji energetycznej. Historia oparta na badaniach antropologicznych pokazuje, jak wieloletnie sąsiedztwo przemysłu i surowca wpłynęło na lokalną społeczność, która w czasach kryzysu klimatycznego musi zmierzyć się z nieuchronnymi zmianami. Zgromadzone pamiątki górnicze, archiwalne fotografie, przedmioty osobiste przekazane, materiały opowiadają o rozwoju przemysłu energetycznego oraz tradycyjnej architekturze domów przysłupowych. Część wystawy poświęcono również dawnemu uzdrowisku Opolno-Zdrój i historycznemu plenerowi artystycznemu o tematyce ekologicznej z 1971 roku oraz temu, co wynika z widma nadchodzącej transformacji energetycznej na styku granic Polski, Czech i Niemiec.
Następnego dnia, w sobotę (26 września), rozpocznie się nowy sezon w Żyjni BWA Wrocław. Jesienna odsłona skupi się na schronieniach i komforcie na chłodniejsze dni za pomocą miękkich obiektów, tkanin i instalacji nawiązujących do budowania baz. W Otulinie kuratorowanej przez Magdalenę Kreis będzie można zobaczyć m.in. tekstylne prace Julity Goździk i Magdaleny Skotnickiej, fotografie Joanny Piotrowskiej oraz wideo Anny Jochymek. Całość uzupełniają motywy związane z plonami i gromadzeniem zapasów, ujęte w publikacjach Jagody Dobeckiej oraz Jakuba Jakobiszyna oraz interwencji graficznej Edgara Bąka.
