12.03.2021

„Wyjście z Egiptu” Małgorzaty Mirgi-Tas w Galerii Arsenał w Białymstoku

Małgorzata Mirga-Tas, „Wyjście z Egiptu”, widok wystawy, fot. Maciej Zaniewski
„Wyjście z Egiptu” Małgorzaty Mirgi-Tas w Galerii Arsenał w Białymstoku
Małgorzata Mirga-Tas, „Wyjście z Egiptu”, widok wystawy, fot. Maciej Zaniewski

Na wystawę Małgorzaty Mirgi-Tas składają się trzy cykle prac, które powstały w latach 2016–2021. Dwa z nich: Wesiune thana29 pokazywane były dotąd na wystawach zbiorowych i indywidualnych w KW Institute for Contemporary Art w Berlinie, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku i Sądeckim Parku Etnograficznym w Nowym Sączu. Wyjście z Egiptu – trzeci cykl, od którego pochodzi tytuł całej ekspozycji w Galerii Arsenał w Białymstoku – to nowa seria monumentalnych kolaży, stworzonych specjalnie na tę wystawę. Wszystkie prezentowane cykle skupiają się na charakterystycznej dla całej twórczości artystki problematyce złożonej tożsamości romskiej i romsko-polskiej, historii Romów oraz transkulturowym i transnarodowym doświadczeniu bycia Romką. Jednocześnie każdy z nich opowiada inną mikrohistorię, skupiającą się na istotnym z punktu widzenia artystki aspekcie. Na wystawie znajdziemy zatem odniesienia: do problemu muzealizacji kultury romskiej oraz prób pokazywania jej w kontekście ludowego dziedzictwa kulturowego (cykl Wesiune thana), do dramatycznego epizodu Zagłady Romów, jakim była egzekucja Romów i Romek dokonana podczas II wojny światowej w lesie w okolicach małopolskiego Borzęcina Dolnego, oraz współczesnej próby upamiętnienia tej zbrodni (cykl 29), jak również do siedemnastowiecznych grafik Jacques’a Callota ukazujących sceny z życia ówczesnych Romów (cykl Wyjście z Egiptu).

Małgorzata Mirga-Tas, cykl „Wyjście z Egiptu”, 2021, patchwork, fot. Maciej Zaniewski
Małgorzata Mirga-Tas, cykl „Wyjście z Egiptu”, 2021, patchwork, fot. Maciej Zaniewski
Małgorzata Mirga-Tas, cykl „29”, 2018-2020, wosk, fot. Maciej Zaniewski
Małgorzata Mirga-Tas, „Wyjście z Egiptu”, widok wystawy, fot. Maciej Zaniewski
Małgorzata Mirga-Tas, cykl „Wyjście z Egiptu”, 2021, patchwork, 232 x 313 cm, fot. Maciej Zaniewski
Małgorzata Mirga-Tas, cykl „29”, 2018-2020, wosk, fot. Maciej Zaniewski

Akwaforty Callota Życie Egipcjan – a tym samym cała europejska tradycja ikonograficzna prezentowania Romów – są punktem wyjścia do nowego cyklu prac Mirgi-Tas. Najstarsze zachowane wizualne przedstawienia Romów w sztuce europejskiej pochodzą z XV w. Są więc o sto lat młodsze od pierwszych wzmiankujących o ich obecności w Europie źródeł pisanych. Zachowane do naszych czasów najstarsze wizerunki Romów traktować można zatem jako portrety drugiego pokolenia urodzonych już w Europie nomadów. Co istotne, to właśnie te podobizny „pierwszych Europejczyków” wytworzyły konwencję przedstawieniową, której elementy na stulecia zdominowały „sposoby widzenia” Romów. Tak więc już w XV w. Romów jako podmiot zbiorowy prezentować zaczęto na sposób orientalny. Etnografizowano ich i konstruowano jako Innego Europy. Elementy wschodnie ubioru i ubóstwo miały być świadectwem pozaeuropejskiego pochodzenia i zasłużonej kary tułaczki oraz goryczy wygnania z ojczyzny – utożsamianej wówczas z Egiptem. W tym samym czasie powstawały wizerunki, które ów egipsko-cygański kostium wiązały z typowymi dla przybyszów zajęciami, jakim się oddawali. Romowie, jak ich zbiorowy portret rysuje się na podstawie źródeł ikonograficznych, to zatem przybyli ze Wschodu kieszonkowcy, złodzieje, naciągacze, pocieszni nieco włóczędzy i żebracy.

„29. Ćwiczenia ceroplastyczne” Małgorzaty Mirgi-Tas w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku Dokumentacja wystawy Małgorzaty Mirgi-Tas w Orońsku CZYTAJ!

W geście artystycznego zawłaszczenia Małgorzata Mirga-Tas przetwarza historyczne reprezentacje Romów, których autorami – co niezwykle istotne – bez wyjątku byli nie-Romowie. Nie dysponując zatem ani romskimi autoportretami, ani informacjami o tym, w jaki sposób Romowie postrzegali samych siebie, artystka sięga po retrospektywną i fantazmatyczną próbę (re)kreacji i restytucji obrazu. Jednocześnie – ironicznie odnosząc się do nieromskich świadectw wizualnych z przeszłości – podważa nabudowane na nich stereotypy, metaforycznie wychodząc z Egiptu.

Wojciech Szymański

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

Artystka / ArtystaMałgorzata Mirga-Tas
WystawaWyjście z Egiptu
MiejsceGaleria Arsenał w Białymstoku
Czas trwania19.02–28.03.2021
Kuratorka / KuratorWojciech Szymański
Fotografiedzięki uprzejmości artystki i Galerii Arsenał w Białymstoku
Strona internetowagaleria-arsenal.pl/
Indeks

Zobacz też