„W rozliczeniu” Jadwigi Sawickiej w BWA Krosno

W swojej językowej wrażliwości Sawicka szczególnie upodobała sobie wieloznaczność słów i wyrażeń. Oddaje to nawet tytuł jej krośnieńskiej wystawy – W rozliczeniu, będący echem jej poprzedniej wystawy – Rozrachunki w Fundacji Mammal w Warszawie. Wystawa w BWA w Krośnie jest jej wariacją, kontynuacją i rozwinięciem. I „rozrachunki”, i „rozliczenia” kojarzą się z księgowością, kwestiami finansowymi; wcześniej musiała nastąpić jakaś transakcja, przekazanie dóbr lub usług, teraz się trzeba z tego rozliczyć, ktoś czeka na przelew. By nie być dłużnym, trzeba dać coś w rozliczeniu.

Ale podejrzewamy przecież, że w tytule chodzi o coś więcej. Rozliczenia, a zwłaszcza rozrachunki mogą przecież równie dobrze dotyczyć spraw uczuciowych. Wszak rozliczamy się również z zadanych nam kiedyś krzywd, rozrachunki kojarzą się z zemstą, uregulowaniem zaległych spraw, kwestiami serca czy urażonej dumy. A może sami musimy zrobić – jak oczekuje od nas religia – rachunek sumienia.

Nie chodzi tu jednak o małostkowości. Sawicka sama się z nikim nie rozlicza. Jeśli już, to po prostu ze światem, z kulturą, społeczeństwem. Albo raczej mówi o potrzebie rozliczenia się, które jest wspólne nam wszystkim. Każdy chce wyjść na plusie.

Widok wystawy „W rozliczeniu” Jadwigi Sawickiej, fot. Damian Krzanowski

Widok wystawy „W rozliczeniu” Jadwigi Sawickiej, fot. Damian Krzanowski

Widok wystawy „W rozliczeniu” Jadwigi Sawickiej, fot. Damian Krzanowski

Widok wystawy „W rozliczeniu” Jadwigi Sawickiej, fot. Damian Krzanowski

Poszczególne prace Sawickiej też są przesiąknięte dwuznacznościami, dodatkowo podkreślonymi umieszczonymi na kolażach fragmentami zdjęć czy druków. „WILGOTNE CIENISTE MIEJSCA” wydają się pochodzić z poradnika ogrodnika – ta konkretna roślina preferuje w ogrodzie wilgotne, cieniste miejsca. Ale wyabstrahowane z botanicznego kontekstu wyrażenie brzmi też niezwykle cieleśnie, niemal seksualnie […].

Na wystawie W rozliczeniu Jadwiga Sawicka artystka mebluje galerię, wypełniając ją znaczeniami. Próbuje ją nawet trochę udomowić i zmiękczyć, ustawiając kilka mebli w pokrowcach, na których rozkłada poduszki. Poduszki są również podłożem dla słów: „SPALANIE”, „nerwowa”, „kaloria”, kilka z nich opatrzone zostało pojedynczymi literami, które ułożone razem składają się na słowo „OMDLEWAJ”. Jest tu parę książek z okładkami odnoszącymi się konsumpcji i odżywiania, ale też niewielki obraz „Wygoda”. Słowo „wygoda” brzmi pozytywnie, do wygody się dąży, ale szybko pojawia się wątpliwość: czy nie jest nam oby za wygodnie?

Widok wystawy „W rozliczeniu” Jadwigi Sawickiej, fot. Damian Krzanowski

Widok wystawy „W rozliczeniu” Jadwigi Sawickiej, fot. Damian Krzanowski

Widok wystawy „W rozliczeniu” Jadwigi Sawickiej, fot. Damian Krzanowski

Widok wystawy „W rozliczeniu” Jadwigi Sawickiej, fot. Damian Krzanowski

Podobnie słowo „kaloria”, jednostka ciepła, w kulturze wiecznego kontrolowania wagi ciała budzi wyrzuty sumienia, nawet w liczbie pojedynczej. Jedno słowo, a tyle emocji. Nie mówiąc już o „kremach” czy „tłuszczach”. Chciałoby się, by w ostatecznym rozliczeniu liczba spalanych kalorii wynosiła przynajmniej tyle, co spożywanych. Wygoda przeszkadza w osiągnięciu tak postawionego celu. Inaczej jest z pieniędzmi, których należy wydawać mniej niż się zarabia, by coś odkładać na czarną godzinę. Czy stać jest nas na wygodę?

O naszych przyjacielskich czy intymnych relacjach też czasami myślimy w podobnych kategoriach – czy dostaję tyle, co daję? Czy emocje nam się kalkulują?

Niektóre prace Sawicka układa w proste matematyczne równania, w których trudno doszukiwać się matematycznych sensów. Sawicka mnoży przez „ZERO”, dodaje „TWOJĄ WINĘ”. I pozostawia nam, widzom, stwierdzenie, równa się czy nie.

Fragmenty tekstu Karola Sienkiewicza pt. UŁUDY umysłu