29.08.2015

„TORMIAR” w CSW Znaki Czasu w Toruniu

„TORMIAR” w CSW Znaki Czasu w Toruniu
tormiar 2_dokumantacja_tytus szabelski_małe_35

Tormiar, widok wystawy

Co wiemy o przedmiotach tworzących codzienny krajobraz poprzednich dekad? Pozbawieni szczegółowych informacji, postrzegamy je często jako graty – mało atrakcyjne, niemodne, zbierające kurz. W najlepszym razie służą nam nadal, spełniając swe pierwotne funkcje, ale jednak częściej w wyniku zmieniających się mód i potrzeb – odchodzą w niebyt. Wraz z nimi odchodzi też historia ludzi i idei, które ukształtowały rzeczywistość tamtych czasów. Na wystawie Wszechstronni Rzemieślnicy i Utalentowani Artyści, poprzez prezentację zwykłych przedmiotów codziennego użytku, chcemy przywrócić pamięć o ich twórcach, członkach i pracownikach toruńskiej Spółdzielni RZUT, których dorobek pozostawał do dziś praktycznie nieznany.

Spółdzielnia RZUT założona została w Gdyni w 1935 roku przez grupę młodych zaprzyjaźnionych artystów. Za sprawą jednego z nich – Józefa Kozłowskiego, w okresie powojennym swą działalność wznowiła w Toruniu, gdzie na przestrzeni pięciu kolejnych dekad stała się warsztatem pracy twórczej artystów i rzemieślników, skupiającym w swoich szeregach łącznie kilkaset osób.

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Zarówno w okresie międzywojennym, czasie kolektywnej pracy na rzecz odrodzenia rzemiosł w latach powojennych, w ramach działalności w strukturze Centrali Przemysłu Ludowego i Artystycznego i w nowych warunkach wolnorynkowych lat 90., spółdzielnię zawsze tworzyli wszechstronni rzemieślnicy i utalentowani artyści, którzy przyczynili się do powstania wielu wysokiej klasy wnętrz publicznych, a także pozostawili swój wkład w wyposażeniu dużej ilości polskich mieszkań.

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Misją Spółdzielni RZUT było wyjście z produkcją artystyczną do społeczeństwa i umożliwienie licznie osiadłym po wojnie w Toruniu artystom pracę w ich zawodzie. RZUT oferował wyroby i usługi z zakresu grafiki użytkowej, architektury wnętrz (meble i projektowanie wnętrz), wystawiennictwa. Spółdzielnia zajmowała się także tkactwem, zabawkarstwem, a nawet produkcją farb artystycznych. Kolejne dekady przynosiły zmianę specyfikacji oferty. W latach 50. wraz z włączeniem Spółdzielni do Cepelii zasadniczą ofertę stanowiła produkcja mebli i ceramiki, istniały też działy tkactwa (tkaniny ubraniowe i dekoracyjne), zabawkarstwa, konfekcji, introligatorstwa. W początkach lat 60. nastąpiła zmiana asortymentu z mebli sklepowych i klubowych przestawiono się na projektowanie i produkcję mebli do mieszkań. Nowością była oferta egzemplarzy sprzedawanych jako pojedyncze, a mogących stanowić kompletne wyposażenie pokoju. Lata 70. to okres świetności regionalnych mebli z RZUT-u.

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

RZUT odnosił sukcesy na wystawach, przeglądach i targach – znaczną część produkcji kierowano wówczas na eksport. Po przejęciu Spółdzielni Jedność Robotnicza w 1975 roku ważnym działem produkcji stały się tkaniny.  Powstające w toruńskiej spółdzielni projekty sprzedawane były w sklepach Cepelii w całej Polsce, trafiały również za granicę i były chętnie nabywane w np. krajach skandynawskich. Po 1980 roku, mimo trudności zaopatrzeniowych i materiałowych, RZUT kontynuuje swą produkcję. Kres działalności przychodzi wraz z prywatyzacją w połowie lat 90. Nowoczesne zakłady produkcyjne przebudowane zostają na salon samochodowy, a dorobek Spółdzielni zostaje rozproszony… 20 lat później, na strychu samochodowego serwisu udaje się odnaleźć firmowe archiwum, a wraz z nim historie dziesiątek pracowników i członków Spółdzielni.

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Dzieje polskiego wzornictwa 2 połowy XX wieku, której jednym z elementów jest też historia wytwórczości w spółdzielniach takich jak RZUT, to obszar, w którym wciąż pozostaje wiele do odkrycia. Zapomniane bądź nierozpoznane, nacechowane negatywnymi skojarzeniami z powodu czasów, w których powstawały przedmioty użytkowe – dziś mają szansę zyskać swoje miejsce w  zbiorowej pamięci. Gdy odnajdujemy utracone historie, to zdobywamy wiedzę o inicjatywach i ludziach, którzy stoją za konkretnymi rzeczami i zyskujemy tym samym własną tożsamość. Bezimienne obiekty stają się naszymi RZECZAMI WSPÓLNYMI – przedmiotem refleksji, inspiracji, lokalnej dumy.

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

Tormiar, widok wystawy

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

WystawaWszechstronni Rzemieślnicy i Utalentowani Artyści. Spółdzielnia RZUT 1935–1996 / TORMIAR
MiejsceCSW Znaki Czasu w Toruniu
Czas trwania13.06-18.10.2015
Kuratorka / KuratorMarta Kołacz, Cezary Lisowski
FotografieTytus Szabelski
Strona internetowacsw.torun.pl
Indeks

Zobacz też