„Studiotopia 2.0. Wrażliwe dane antropocenu” w Gdańskim Centrum Sztuki Współczesnej

Co dzieje się, kiedy patrzymy w słońce? Jak traktujemy ten gest?

Zjawisko ciepła zaciekawia, badamy je, odczuwamy, przeżywamy. Globalne ocieplenie może budzić niepokój lub sprzeciw wobec naukowych badań. Co stanie się, gdy spróbujemy połączyć te podejścia i perspektywy? Czy z poznawczego chaosu wyłonią się nowe sposoby zrozumienia otaczających nas danych? Dane kojarzą nam się zazwyczaj z liczbami, wykresami, opisami. Czy przymiotnik „wrażliwe” pasuje do nich? Czy potrafimy ich doświadczyć? Czy możemy je przeżyć, by spojrzeć na nowo na relacje łączące naszą planetę, zidentyfikować się z doświadczeniem innego gatunku?

Prace prezentowane na wystawie Studiotopia 2.0. Wrażliwe dane antropocenu są efektem rezydencji realizowanych w ramach międzynarodowego projektu Studiotopia 2. Sztuka i nauka wkracza w erę symbiocenu, łączącego sztukę i naukę, aby wspólnie zmierzyć się ze złożonymi wyzwaniami współczesności. Artystyczne projekty pozwalają spojrzeć na nowo na dane dotyczące różnych aspektów antropocenu.

Fanny Soriano, projekt MU i fotografie pt. „Objawienia”. Wystawa „Studiotopia 2.0. Wrażliwe dane antropocenu”, fot. Robert Wolak

Fanny Soriano, projekt MU i fotografie pt. „Objawienia”. Wystawa „Studiotopia 2.0. Wrażliwe dane antropocenu”, fot. Robert Wolak

Karolina Sobecka, „Myśląc ciepłem”, 2026. Wystawa „Studiotopia 2.0. Wrażliwe dane antropocenu”, fot. Robert Wolak

Widok wystawy „Studiotopia 2.0”. Wrażliwe dane antropocenu, fot. Robert Wolak

Cezar Mocan, „Koniec sygnału”. Wystawa „Studiotopia 2.0. Wrażliwe dane antropocenu”, fot. Robert Wolak

Justyna Górowska, „BhA – Digital Art Archive w formie DNA”, 2026. Wystawa „Studiotopia 2.0. Wrażliwe dane antropocenu”, fot. Robert Wolak

Punktem wyjścia otwierającej wystawę instalacji Territorial Agency jest alarmistyczny termin „wielkiego przyspieszenia” i obrazujące go wykresy. Określenie to zestawia i podsumowuje obiektywne dane z różnych dziedzin nauki, zbierane od 1950 roku. Grafika unaocznia, jak zmieniają się i jak połączone są ze sobą wskaźniki dotyczące wzrostu populacji, zużycia energii, produkcji przemysłowej, emisji zanieczyszczeń. Towarzyszące terminowi wykresy pokazują gwałtowny wzrost wpływu człowieka na środowisko naturalne.

Prace prezentowane na wystawie oscylują pomiędzy interpretacją danych a próbą ich nowego odczytania, nasyceniem emocją, empatią, doświadczeniem. Instalacja Adriena Lucca zwodzi zmysł wzroku, by przeanalizować problem zanieczyszczenia światłem i jego wpływ na nocne zapylacze. Justyna Górowska stawia pytanie o ekologiczny koszt cyfrowej chmury i możliwe alternatywne bazy danych. Instalacja Miguela Teodoro analizuje strategie adaptacyjne roślin, traktując je jednocześnie jako indykatory zmian klimatu. Prace artystyczne proponują zmianę spojrzenia, wyjście poza logikę, w której dwa plus dwa zawsze równa się cztery, a dane opisujące świat to ciągi cyfr i grafów.

Miguel Teodoro, „dane naziemne”, 2025. Wystawa „Studiotopia 2.0. Wrażliwe dane antropocenu”, fot. Robert Wolak

Territorial Agency, „Wielkie przyspieszenie antropocenu”, 2026. Wystawa „Studiotopia 2.0. Wrażliwe dane antropocenu”, fot. Robert Wolak

Karolina Sobecka, „Myśląc ciepłem”, 2026. Wystawa „Studiotopia 2.0. Wrażliwe dane antropocenu”, fot. Robert Wolak

Karolina Sobecka, „Myśląc ciepłem”, 2026. Wystawa „Studiotopia 2.0. Wrażliwe dane antropocenu”, fot. Robert Wolak

Justyna Górowska, „BhA – Digital Art Archive w formie DNA”, 2026. Wystawa „Studiotopia 2.0. Wrażliwe dane antropocenu”, fot. Robert Wolak

Adrien Lucca, “Światy równoległe. Widzenie ćmy”, 2026. Wystawa „Studiotopia 2.0. Wrażliwe dane antropocenu”, fot. Robert Wolak

W ramach projektu Studiotopia 2 osoby artystyczne i naukowe z różnych środowisk współpracowały, próbując naszkicować możliwe scenariusze symbiocenu, a także postawić pytania o zmianę sposobów naszego myślenia i mówienia o świecie. Czy można zobaczyć noc oczami ćmy lub doświadczyć tajemniczego procesu fermentacji, by zrozumieć, kto produkuje dla nas żywność? Wystawa w CSW ŁAŹNIA przybliża efekty artystyczno-naukowej synergii. Od badania obszarów o wysokiej różnorodności biologicznej po analizy bardziej zrównoważonych technologii – każdy z projektów zaoferuje unikalną perspektywę na nasze relacje z cyfrowym światem danych i organicznym światem przyrody. Ekspozycja jest zaproszeniem, by w inny sposób zinterpretować dostępne nam wskaźniki, zrozumieć poza logiką, przedefiniować nasze sposoby bycia w świecie, by poczuć to, jak funkcjonuje, „oddycha” Ziemia.