04.06.2021

„Śmierć marksizmu” Goshki Macugi w Gdańskiej Galerii Miejskiej

Goshka Macuga, „Śmierć  marksizmu”, „Model dla modułu rodzinnego 2021”, fot. Lucyna Kolendo
„Śmierć marksizmu” Goshki Macugi w Gdańskiej Galerii Miejskiej
Goshka Macuga, „Śmierć  marksizmu”, „Model dla modułu rodzinnego 2021”, fot. Lucyna Kolendo

Wystawa Śmierć marksizmu Goshki Macugi prezentuje serie realizacji będących efektem różnorodnych form pracy twórczej – badań artystycznych, zapożyczeń i kolaży skupionych na temacie kalejdoskopowej złożoności historycznych i osobistych narracji o przeszłości. Artystka wykorzystuje metodę łączenia elementów antagonistycznych, opartą często na perfomatywnym potencjale ironii, która podważa nie tylko autentyczność dokumentu, ale także dialektykę, na której zazwyczaj oparte są narracje o przeszłości. Tytuł wystawy nawiązuje do jednej z prac składających się na tą solową prezentację, która pokazywana w Gdańskiej Galerii Miejskiej w Gdańsku wybrzmiewa w sposób szczególnie aktualny.

Gobelin Śmierć Marksizmu, przywodzący na myśl krajobrazowo-zwierzęce i groteskowe arrasy wawelskie, będące symbolem sarmackich imperialnych zapędów, tematem nawiązuje do archiwów Miroslava Tichego, ekscentrycznego artysty outsidera, mieszkającego w małej miejscowości Kyjov w Czechosłowacji. Od lat 50. Tichy zajmował się kompulsywnym podglądaniem i fotograficznym zapisem codziennych, intymnych momentów z życia kobiet. Setki jego fotografii to archiwum niewidzialnej obecności historii, traktowanej jako materia utkana we wzory znaczących miejsc próżni, która manifestowała się poprzez podszyty, podświadomy, voyerystyczny erotyzm.

W kolażach z zapożyczonymi fotografiami Macuga umiejętnie oscyluje pomiędzy faktem a fikcją; skutecznie rozszczelnia mitotwórczą machinę porządkowania przeszłości, a w rezultacie uwalnia przestrzeń dla swoistego chichotu historii. W swojej pracy umieszcza kobiety z fotografii Tichego wokół nagrobka Marksa i zastępuje napis ‘all workers unite’, ‘all women unite’, zwracając szczególną uwagę na nieobecność kobiet w historii. Temat bardzo często obecny w pracach artystki. Tym samym podkreśla także solidarność wszelkich osób wykluczonych z kolektywnej, selektywnej pamięci.

Nie można zaprzeczyć, że właśnie mechanizm wyboru pozwolił nam okiełznać chaos, dzięki czemu zdołaliśmy zorganizować naszą rzeczywistość – od starożytnych plemion do technologicznych nomadów. Jednak selektywność, która przemocowo narzuca określony sposób opowiadania historii, generuje zwyrodnienia w narracjach o przepływie następujących po sobie momentów, czy też równolegle występujących zdarzeń. Taką swoistą rewizją, mapą zaognionych punktów narracji na temat rzeczywistości i jej określonych ograniczeń jest kolejna z prezentowanych prac – Tablica. Ta osobliwa kronika cenzury, bez początku i końca, wyrywkowo pokazuje mechanizmy zawieszania czy też amplifikowania historii, wskazując na żywe luki na osi czasu.

Wystawa Śmierć Marksizmu wpisuje się również w aktualną narrację o końcu świata, która towarzyszy nam od początku globalnego kryzysu związanego z pandemią. Nadchodząca katastrofa końca świata wydaje się nieunikniona, ale w rzeczywistości trudno nam ją sobie wyobrazić.

Marks diagnozował, że końcem rozwoju procesu historycznego, a tym samym jego triumfalnym zwieńczeniem będzie komunizm. W Gdańsku doświadczyliśmy zarówno początku jak i końca tej historii, rozkwitu władzy jak i jej spektakularnego upadku. Tutaj tymczasowość wielkich historii okazuje się nieuchronna, a redystrybucja władzy przebiega wielowektorowo. Dzięki heroicznej mobilizacji grupy robotników i robotniczek – których wkład w historię jest często pomijany, po kilkudziesięciu latach funkcjonowania opresyjnego systemu komunistycznego, który z założenia miał być wybawieniem klasy robotniczej, przez tę klasę został skutecznie obalony. Bezpośrednią konsekwencją był nowy porządek świata nastały po Zimnej Wojnie, a wolność po raz kolejny została wprzęgnięta w staro-nowe koleiny utopijnych nadziei na lepsze jutro i zastąpiona raczkującą demokracją i techno-naukowym kapitalizmem. Można powiedzieć, że po ponad trzydziestu latach od wprowadzonych zmian Polska nadal żyje postkomunistycznym jet-lagiem, przeszłość mylona jest na zmianę z nostalgią i bolesną traumą, a przyszłość jest niczym innym jak złudnym zestawem projekcji – wielkich, bombastycznych oczekiwań.

Prezentowane na wystawie prace Macugi oparte są na tej uwodzicielskiej symetrii przeciwieństw. Ukazują mechanizmy tworzenia opowieści o historii, o jej zataczających się kręgach, cyklach i nieuchronnych powtórzeniach, dzięki czemu pozwalają zbliżyć się do splotów posocjalistycznego gobelinu współczesności.

Goshka Macuga, „Śmierć  marksizmu”, widok wystawy, dzięki uprzejmości Contemporary Art Center Collection, Ryga, Łotwa, fot. Lucyna Kolendo
Goshka Macuga, „Śmierć  marksizmu”, widok wystawy, fot. Lucyna Kolendo
Goshka Macuga, „Śmierć  marksizmu”, widok wystawy, fot. Lucyna Kolendo
Goshka Macuga, „Śmierć  marksizmu”, widok wystawy, fot. Lucyna Kolendo
Goshka Macuga, „Śmierć  marksizmu”, widok wystawy, fot. Lucyna Kolendo
Goshka Macuga, „Śmierć  marksizmu”, widok wystawy, fot. Lucyna Kolendo
Goshka Macuga, „Śmierć  marksizmu”, „Karol Marks”, fot. Lucyna Kolendo
Goshka Macuga, „Śmierć  marksizmu”, widok wystawy, fot. Lucyna Kolendo
Goshka Macuga, „Śmierć  marksizmu”, „Model dla modułu rodzinnego 2021”, fot. Lucyna Kolendo
Goshka Macuga, „Śmierć  marksizmu”, widok wystawy, fot. Lucyna Kolendo

Goshka Macuga, urodzona w 1967 r. w Warszawie, od 1989 r. mieszka i pracuje w Londynie. Jest artystką interdyscyplinarną, autorką rzeźb, instalacji, fotografii i prac wideo. W swej twórczości łączy różne obszary i metody badań. Jej poszukiwania koncentrują się często wokół instytucjonalnych historii, proponując niekonwencjonalne, skojarzeniowe odczytania ich społecznych i politycznych znaczeń. Macuga buduje strategicznie reżyserowane kolaże istniejących materiałów, zbiorów i archiwalnych dokumentów, umożliwiające reinterpretację ustalonych narracji. W 2019 roku na zaproszenie nowojorskiego Museum of Modern Art stworzyła dużą prezentację zatytułowaną Exhibition M. Indywidualne wystawy jej twórczości pokazywane były w instytucjach takich jak New Museum (Nowy Jork); Fondazione Prada (Mediolan); Schinkel Pavilion (Berlin); Neues Museum (Norymberga); Museum of Contemporary Art (Chicago); Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki (Warszawa); Whitechapel Gallery (Londyn); Tate Britain (Londyn); Kunsthalle Basel (Bazylea); Walker Arts Centre (Minneapolis) i in. Uczestniczyła w Documenta 13 (2012); w 2008 roku była nominowana do Nagrody Turnera. Jej prace znajdują się w wielu kolekcjach publicznych, m.in. Tate, MoMA, Government Art Collection, Arts Council Collection, MCA Chicago, Walker Art Center, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Castello di Rivoli i in.

 

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

Artystka / ArtystaGoshka Macuga
WystawaŚmierć marksizmu
MiejsceGdańska Galeria Miejska
Czas trwania4.05-27.06.2021
Kuratorka / KuratorPatrycja Ryłko
FotografieLucyna Kolendo; dzięki uprzejmości Gdańskiej Galerii Miejskiej
Strona internetowaggm.gda.pl
Indeks

Zobacz też