Serce z węgla” Laury Paweli i „Obraz w stanie pracy” Toma Swobody w Galerii Sztuki Rzeczna w Rybniku

Tego lata Galeria Sztuki Rzeczna w Rybniku prezentuje dwie indywidualne wystawy artystów związanych z Górnym Śląskiem: Serce z węgla Laury Paweli oraz Obraz w stanie pracy Toma Swobody. Choć artyści posługują się odmiennymi językami wizualnymi, ich realizacje łączy zainteresowanie miejscem, pamięcią oraz sposobami, w jakich człowiek kształtuje i odczytuje otaczającą go rzeczywistość.

Serce z węgla to wystawa mocno zakorzeniona w osobistym doświadczeniu artystki. Urodzona i wychowana w Rybniku pod hałdą niedobczycką Pawela traktuje Śląsk jako trwały element własnej tożsamości. W swoich pracach sięga po poprzemysłowy krajobraz, archiwalia i materiały kojarzone z codziennością regionu. Wykorzystuje między innymi węgiel, sadzę, folie, taśmę malarską, światło, fotografie i obiekty. Zestawiając je ze sobą, przygląda się zarówno pięknu tkwiącemu w degradacji i rozpadzie, jak i własnej pamięci oraz procesowi powstawania dzieła.

Laura Pawela, „Serce z węgla”, widok wystawy, Galeria Sztuki Rzeczna w Rybniku, fot. Marcin Giba

Laura Pawela, „Serce z węgla”, widok wystawy, Galeria Sztuki Rzeczna w Rybniku, fot. Marcin Giba

Laura Pawela, „Serce z węgla”, widok wystawy, Galeria Sztuki Rzeczna w Rybniku, fot. Marcin Giba

Laura Pawela, „Serce z węgla”, widok wystawy, Galeria Sztuki Rzeczna w Rybniku, fot. Marcin Giba

Dr Laura Pawela jest artystką wizualną, rzeźbiarką i montażystką filmową. Prowadzi zajęcia w Szkole Filmowej w Łodzi. Jej praktyka obejmuje między innymi film eksperymentalny, wideo i twórcze wykorzystanie materiałów archiwalnych. Artystka prezentowała swoje projekty w Polsce i za granicą, a jej prace znajdują się w kolekcjach prywatnych i państwowych.

Obraz w stanie pracy skupia się na granicach i sposobach organizowania przestrzeni. Artysta przygląda się relacjom między człowiekiem a innymi formami życia, naturą i kulturą, wolnością i zamknięciem. Jednym z ważnych motywów jego twórczości jest architektura ogrodów zoologicznych, która pozwala mu analizować mechanizmy klasyfikowania, kontroli i podporządkowania. Prezentowane realizacje nie proponują jednoznacznych rozwiązań, lecz kierują uwagę ku możliwościom współistnienia opartym na uważności, empatii i odpowiedzialności.

Tom Swoboda, „Obraz w stanie pracy”, widok wystawy, Galeria Sztuki Rzeczna w Rybniku, fot. Marcin Giba

Tom Swoboda, „Obraz w stanie pracy”, widok wystawy, Galeria Sztuki Rzeczna w Rybniku, fot. Marcin Giba

Tom Swoboda, „Obraz w stanie pracy”, widok wystawy, Galeria Sztuki Rzeczna w Rybniku, fot. Marcin Giba

Tom Swoboda, „Obraz w stanie pracy”, widok wystawy, Galeria Sztuki Rzeczna w Rybniku, fot. Marcin Giba

Dr Tom Swoboda jest artystą wizualnym i edukatorem. Współtworzył między innymi Galerię Szarą w Cieszynie oraz międzynarodowy projekt rezydencji artystycznych „Incydenty”. Jest laureatem i finalistą międzynarodowych konkursów, a w 2026 roku został artystą rezydentem BWA Bydgoszcz i Białowieskiego Parku Narodowego.

Pawelę i Swobodę łączy nie tylko pochodzenie. Oboje uczęszczali do Państwowego Ogniska Plastycznego w Rydułtowach i studiowali na Wydziale Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu. W obu wystawach fotografia pełni istotną rolę, jednak każde z artystów wykorzystuje ją do prowadzenia innej opowieści.

Wystawy Serce z węgla oraz Obraz w stanie pracy są dostępne w Galerii Sztuki Rzeczna w Rybniku od 12 czerwca do 6 września 2026 roku. Do wybranych prac przygotowano audiodeskrypcje oraz pomoce dotykowe, a do wystaw przedprzewodniki i materiały w Polskim Języku Migowym.