09.11.2021

„Pan Tadeusz Różewicz” w Muzeum Pana Tadeusza

„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. Łukasz Giza
„Pan Tadeusz Różewicz” w Muzeum Pana Tadeusza
„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. Łukasz Giza

9 października 2021 w Muzeum Pana Tadeusza została otwarta wystawa stała poświęcona Tadeuszowi Różewiczowi.

Można na niej zobaczyć wybór materiałów pochodzących z obszernego archiwum przekazanego Zakładowi Narodowemu im. Ossolińskich, obejmującego nie tylko bezcenne rękopisy, ale także dokumenty i przedmioty codziennego użytku oraz imponujący księgozbiór. W gablotach znajdą się także scenariusze filmowe, które współtworzył Różewicz, jego zeszyty szkolne, świadczące o plastycznym talencie, debiut z gazetki szkolnej (Do moich wielbicieli), listy od fanów, odmowy druku z lat 50. (twórczość zbyt smutna i ponura), kolaże od Wisławy Szymborskiej, polemiczne wiersze Czesława Miłosza, słowa zachęty dla młodego poety od Juliana Przybosia, pasterskie napomnienie od prymasa Stefana Wyszyńskiego i podziękowanie za zorganizowanie okularów od Leopolda Staffa. Zbiory Ossolineum uzupełniają wypożyczenia z innych instytucji (obrazy Marii Jaremy, Ewy Kierskiej-Hoffman, Jerzego Nowosielskiego, Tadeusza Brzozowskiego, Jerzego Tchórzewskiego, Kazimierza Mikulskiego) i od osób prywatnych (m.in obozowy nożyk, fotografie) oraz dzieła współczesnych artystów z dziedziny muzyki hip-hop, malarstwa ściennego, animacji komputerowej i ceramiki.

„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. Łukasz Giza
„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. Łukasz Giza
„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. Łukasz Giza

Wystawa o Tadeuszu Różewiczu stanowi pomost między częścią literacką a historyczną Muzeum Pana Tadeusza, czyli prezentacją Rękopisu „Pana Tadeusza” oraz kontekstów Mickiewiczowskiej epopei i ekspozycją Misja: Polska. Opowiada o bohaterze XX wieku, przedstawicielu pokolenia Kolumbów, który tak jak Jan Nowak-Jeziorański i Władysław Bartoszewski walczył z bronią w ręku w II wojnie światowej, ale po jej zakończeniu stronił od polityki. Chciał stać się głosem anonimowego człowieka, będąc jednocześnie wnikliwym obserwatorem i komentatorem rzeczywistości oraz wybitnym poetą.

Pan Tadeusz Różewicz to postać na poły realna, na poły literacka. Dokumenty prezentowane na wystawie poświadczają jego narodziny, działanie w konspiracji, studia, zdobyte wyróżnienia i nagrody. Codzienne przedmioty, fotografie i nagrania sprawiają, że odwiedzający wystawę może odnieść wrażenie, iż ma do czynienia z prawdziwym człowiekiem. Jest to pułapka zastawiona przez Tadeusza Różewicza na naiwnych odbiorców. W rzeczywistości widzimy go takim, jakim sam chciał się pokazać, jego figura wyłania się z autobiograficznych utworów, listów, fotograficznych performansów. Kim jest Tadeusz Różewicz? O to będziemy mogli zapytać jego samego, a przynajmniej sztuczną inteligencję, której osobowość stworzą jego wiersze. Bot Pan Tadeusz Różewicz już wkrótce zaprosi wszystkich chętnych do interakcji.

„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. Łukasz Giza
„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. Łukasz Giza
„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. A. Myśliwiec
„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. Łukasz Giza
„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. Łukasz Giza
„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. Łukasz Giza
„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. Łukasz Giza
„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. A. Myśliwiec
„Pan Tadeusz Różewicz”, widok wystawy, fot. Łukasz Giza

Dialog jest istotnym elementem konstrukcji wystawy. Różewicz prowadził go z kulturą i literaturą poprzednich epok, między innymi poprzez włączanie w swoje teksty fragmentów cudzych wypowiedzi. Lubił rozmowy z przyjaciółmi, także listowne, zadawał pytania obrazom. Czytał aktywnie, na marginesach książek zapisywał uwagi. Z twórczością Tadeusza Różewicza dialogowali zaś tłumacze, reżyserzy spektakli, poeci, których styl kształtował, i artyści reprezentujący inne dziedziny sztuki, począwszy od muzyki (od opery do hip-hopu) poprzez rzeźbę do murali, a także czytelnicy (zachwyceni lub oburzeni) oraz krytycy. Teatr otwarty, poetyka fragmentu, kolaż tekstowy – to tylko niektóre z określeń poezji Różewicza prowokującej zaangażowanie odbiorcy w deszyfrowanie jej sensów.

Narracja wystawy Pan Tadeusz Różewicz jest achronologiczna i nielinearna. Skupia się wokół tematów ważnych w twórczości pisarza, takich jak trauma wojenna i nostalgia za dzieciństwem, dociekania na temat wiary, poczucie wewnętrznej martwoty, czy fascynacja malarstwem i obszarem popkultury. Ważnymi zagadnieniami są także twórczość dramaturgiczna i scenopisarska Tadeusza Różewicza oraz jego lokalna, wrocławska i światowa recepcja.

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

WystawaPan Tadeusz Różewicz
MiejsceMuzeum Pana Tadeusza, Wrocław
Czas trwaniaod 10.10.2021
Fotografiedzięki uprzejmości Muzeum Pana Tadeusza
Strona internetowamuzeumpanatadeusza.ossolineum.pl
Indeks

Zobacz też