„Nowy Duch” w Galerii Sztuki Współczesnej w Opolu

Justyna Górowska, Orang Pendek, kadr z filmu, 2014

Wystawa jest próbą dookreślenia zjawisk w najnowszej sztuce polskiej, których cechą charakterystyczną jest zwrot w kierunku świeckiej duchowości oraz potrzeby konstruowania, komunikowania i badania indywidualnych światów wartości w kontakcie z Innymi, w sprywatyzowanej i niezależnej względem instytucjonalnych religii oraz ideologicznych sporów przestrzeni. Wybrani artyści koncertując się na pracy z codziennością, szukając kontaktu z człowiekiem oraz naturą ustalają swoje relacje ze światem i społeczeństwem.  Poszukiwania te zdają się być odpowiedzią na dominujący paradygmat rozwoju jednostki jako zatomizowanej, dążącej do maksymalizacji wymiernych korzyści w oparciu o neoliberalny model funkcjonowania.

Duchowość wyraża się między innymi poprzez dekonstrukcje obiegowych założeń dotyczących sensu aktywności twórczej, w pytaniach, nie zawsze wyrażanych wprost, o rolę artysty i wartość systemu sztuki. Polityczny charakter nowej duchowości wyraża się m.in. zainteresowaniem peryferiami, feminizmem, ekologią czy fascynacją myślą posthumanistyczną.

Nowy duch, widok wystawy

Nowy duch, widok wystawy

Magdalena Starska, SIEJĘ, BY SIĘ NIE MARNOWAŁO, 2015 r., dokumentacja performance zrealizowanego w Opolu

Duchowość rozumiana jest również jako badanie własnych ograniczeń fizycznych i psychicznych, charakterystyczne jest otwarcie na działania zbiorowe, kreowanie sytuacji współbycia, communitas.

Honorata Martin Wyjście w Polskę, 2013

Duchowość jest więc kategorią egzystencjalną. Odnosi się do obszaru ludzkiej  świadomości i jej  uwikłania w świat, w sieci zależności, w dynamiczny mechanizm społeczeństwa, fizycznych oraz psychicznych form oraz norm/wartości oddziałujących na poczucie sensu życia, działania, tworzenia i współistnienia.

Nowy duch, widok wystawy

Ola Kozioł, Dąb, kadr z filmu, 2015.

Nowy duch unika politycznego (oraz zideologizowanego) języka lub też wykorzystuje go w celu demaskowania wykluczających czy hierarchizujących tendencji (Michał Łagowski). Jest także stawianiem się w sytuacji niepewności, pozbawianiem się przyzwyczajeń i nawykowych reakcji (Justyna Górowska, Honorata Martin). Artyści rezygnują z utopijnej wiary w samowystarczalność w tworzeniu sensów, podkreślają jej intersubiektywny charakter (Magdalena Starska). Kładą nacisk na bezpośredniość, są zaangażowani w codzienność (Agata Bielska, Ola Kozioł).

Sztuka nowej duchowości jest procesem, dzieło sztuki zapisem doświadczenia.

Nowy duch, widok wystawy