„Nowe męskości w sztuce polskiej XXI wieku” w Przestrzeni Sztuki WL4 w Gdańsku

Wystawa koncentruje się na przedstawieniach męskości w sztuce współczesnej XXI wieku. Prezentowane prace stanowią artystyczną refleksję nad przemianami kulturowymi, które wpłynęły na sposoby definiowania i postrzegania męskości w ostatnich dekadach. Od końca lat 60. XX w. sztuka feministyczna zaczęła podważać patriarchalne normy społeczne, co pośrednio doprowadziło do dekonstrukcji tradycyjnego modelu męskości opartego na sile, dominacji i racjonalności, a zarazem wykluczającego sferę emocjonalną. Artyści i artystki zaczęli analizować męskość jako konstrukt społeczny, koncentrując się na kulturowych mechanizmach kształtujących role płciowe – również te przypisywane mężczyznom. W tym samym czasie nastąpiła krytyczna dekonstrukcja mitu macho. Lata 80. i 90. XX wieku przyniosły głęboką zmianę w sztuce queer, związaną z epidemią HIV/AIDS. Męskie ciało stało się wówczas przestrzenią lęku, stygmatyzacji, ale także empatii, solidarności i aktywizmu. Pojęcie „nowej męskości” zaczęło funkcjonować jako obraz męskiego bólu, marginalizacji, a jednocześnie delikatności i kruchości relacji oraz miłości między mężczyznami. Równolegle artyści i artystki podejmowali krytykę wizerunku męskości kreowanego przez kulturę konsumpcyjną – reklamę, media masowe i przemysł lifestyle’owy, promujących kolejne normatywne wzorce, takie jak figura „metroseksualnego” mężczyzny. Prace te ujawniały mechanizmy rynkowej produkcji tożsamości i presji związanej z cielesnością oraz wizerunkiem. W ostatnich dekadach obserwujemy wyraźne odejście od mitu „silnego mężczyzny” w kierunku męskości opiekuńczej, emocjonalnej i introspektywnej. Artyści coraz częściej podejmują tematy ojcostwa, relacyjności oraz redefinicji męskiej roli – nie jako dominatora, lecz partnera o złożonej emocjonalności. Istotnym wątkiem stają się także doświadczenia presji społecznej, prowadzącej niejednokrotnie do poczucia samotności, kryzysów psychicznych czy depresji. Rozwój technologii cyfrowych oraz kultury internetu po 2010 roku otworzył nowe obszary artystycznej eksploracji męskości. Prace analizują wpływ sieci, memów i gier na kształtowanie współczesnych form męskiej tożsamości, od hipermaskulinizacji obecnej w kulturze online, przez funkcjonowanie męskich społeczności internetowych, po cyfrowe wizerunki ciał i awatarów. Po 2020 roku męskość coraz częściej analizowana jest z perspektywy intersekcjonalnej, uwzględniającej takie czynniki jak rasa, pochodzenie klasowe, niepełnosprawność czy orientacja seksualna. Artyści eksplorują męskość jako jedną z wielu możliwych konfiguracji płciowych, nierzadko całkowicie odrywając ją od cisnormatywnych definicji. Fotografia, wideo i performans stają się narzędziami badania ciała jako formy płynnej, zmiennej i podlegającej nieustannej rekonfiguracji. Przesłaniem wystawy jest diagnoza współczesnych zjawisk kulturowych związanych z postrzeganiem męskości. Ekspozycja nie proponuje jednej definicji męskości, lecz ukazuje jej wielość, wewnętrzne sprzeczności i kierunki przemian. Sztuka staje się przestrzenią, w której różne modele męskości mogą współistnieć, zderzać się, podlegać krytyce i transformacji. Celem wystawy jest analiza męskości jako konstruktu kulturowego uwikłanego w historię, media, ciało, relacje społeczne i technologię. Ekspozycja podkreśla, że nie istnieje jedna męskość – istnieje wiele męskości, często pozostających ze sobą w różnorodnych relacjach i polaryzacjach.

Wystawie towarzyszyć będzie debata w formie panelu dyskusyjnego z udziałem krytyków sztuki, kuratorów i artystów.

Filip Ignatowicz, „artUNBOXING – ART LOVES ARNOLD AND ARNOLD LOVES ART”, wideo-performance z cyklu „artUNBOXING”, ready-made + video-instalacja, 2022, fot. Wojtek Rudnik

Mac Lewandowski, performans „DEKOLAŻ1” — 10.07.2026, Kostium: Michał Zieliński, fot. Wojtek Rudnik

Grzegorz Pieniak, „Floral Tulle” z cyklu „Flowers”, olej na płótnie, 2025, fot. Jan Czuchaj

Łukasz Surowiec, „Głowa bezdomnego mężczyzny”, obiekt rzeźbiarski, silikon, żywica, 2023; w tle: Agnieszka Rayss, „Parada”, wideo 8’35”, 2019, fot. Jan Czuchaj

Grzegorz Bibro, „Figury pękate”, obiekty szklane, 2026, fot. Jan Czuchaj

Grzegorz Bibro, „Ciało w obrazie cienia”, fragment instalacji site-specific, 2015, fot. Jan Czuchaj

Filip Ignatowicz, „Autoportret (#1-200)”, instalacja, zestaw obiektów + ekspozytor sklepowy, 2014-2026, fot. Maria Dembek

Maciej Szupica, „The Time Is Now”, teledysk zespołu Gypsy Pill, wideo, 2015; na drugim planie: Maciej Szupica, „Terminator”, instalacja malarsko-świetlna, akryl na płycie pilśniowej, 2010, fot. Jan Czuchaj

Maciej Szupica, „Michael / Who’s Bad”, instalacja malarsko-świetlna, akryl i farba uv na płycie pilśniowej, 2015, fot. Wojtek Rudnik

Oskar Dawicki, „Łzy szczęścia”, wideo 3’ 7’’, 2014. Praca prezentowana na wystawie dzięki uprzejmości Galerii Raster, fot. Wojtek Rudnik

Grzegorz Pieniak, „Floral Tulle” z cyklu „Flowers”, olej na płótnie, 2025; Grzegorz Pieniak, „Untitled”, z cyklu „RED SHOES”, akryl na płótnie, 2024; Grzegorz Pieniak, „Dusty pink shoes” z cyklu „Flowers”, akryl na płótnie, 2025, fot. Wojtek Rudnik