03.07.2020

Mural pamięci Jacka Kuronia autorstwa Wilhelma Sasnala

fot. Jakub Szafrański / Krytyka Polityczna
Mural pamięci Jacka Kuronia autorstwa Wilhelma Sasnala
fot. Jakub Szafrański / Krytyka Polityczna

Wolskie Centrum Kultury, w ramach działalności Centrum Edukacji Historycznej, znane jest z podejmowania ważnych tematów społeczno-obywatelskich, wchodzenia w dyskurs z mieszkańcami, organizowania prelekcji i spotkań. Poprzez nasze działania przypominamy postawy i idee, które kształtowały polski dyskurs społeczno-polityczny ostatnich 50 lat. Tym razem zainicjowaliśmy powstanie muralu przywracającego pamięć o Jacku Kuroniu.

Inicjatywa ta wydaje się ze wszech miar słuszna, zwłaszcza w kontekście czasów, w których brakuje autorytetów, cechy oraz idee jakie reprezentował Jacek Kuroń, jego przesłania i dążenia, mogą odpowiadać na zapotrzebowanie społeczne.

Zapewne wielu artystów podjęłoby wezwanie zaprojektowania muralu Jacka Kuronia. Pytanie tylko, czy każdy potrafiłby z jednej strony tak precyzyjnie określić tę postać, a z drugiej zsyntetyzować jej prostotę oraz siłę wyrazu? Z pewnością nie.

Dlatego, Bez tytułu (Jacek Kuroń) 2020, mural na ulicy Złotej 58 zaprojektował Wilhelm Sasnal. Jest on jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystów. Jego prace cechuje szeroka perspektywa podejmowanych tematów, które dotykają zarówno rzeczywistości politycznej, medialnej jak i społecznej. Wątki te rozpościerają się od muzyki i kultury popularnej (odniesienia do Sonic Youth), po sekwencje historyczne (Mause Spiegelmana.), polityczne oraz te dotyczące pamięci zbiorowej. Autor czerpie z otaczającej go rzeczywistości, której składową jest literatura, media, prasa czy uliczna codzienność.

Bez tytułu (Jacek Kuroń) 2020 to największy, jeśli chodzi o skalę, mural tego twórcy, sankcjonujący też pozycję artysty jako „malarza historycznego”. Mural będący swoistym portretem – dyptykiem, przedstawia Jacka Kuronia, wielkiego społecznika, niepospolitej postaci zaangażowanej w życie społeczno-polityczne, jednego z wielkich humanistów powojennej Polski. W swoich niezwykle konsekwentnych przekonaniach, dążył do modelu polityki, w którym człowiek posiada możliwość samorealizacji, a energią życia społecznego byłyby szacunek i współpraca. Był wierny ideom a nie przynależnościom partyjnym. Kiedy system PRL-u nie sprostał tym oczekiwaniom, wystąpił przeciwko niemu. Kiedy kapitalizm i liberalna demokracja nie spełniły jego oczekiwań – spotkały się z krytyką. Skromność, a także otwartość połączona z wrażliwością społeczną Jacka Kuronia, wydaje się bliższa formie muralu niż wysokim cokołom pomników.

Malowidło jako forma artystyczna w przestrzeni publicznej, o historii bliższej duchowi rewolucji, wydaje się być niezwykle adekwatnym sposobem do przywoływania pamięci o Jacku Kuroniu. Pierwsze z nich powstawały w krajach Ameryki Łacińskiej na początku XX wieku. Murale miały nieść głębokie przesłanie społeczne. Powstanie obrazów na murach poprzedzały liczne wizyty twórców w fabrykach i miejscach funkcjonowania społeczności, przyglądanie się robotnikom oraz innym grupom społecznym, podczas codziennych zajęć.

fot. Jakub Szafrański / Krytyka Polityczna
fot. Jakub Szafrański / Krytyka Polityczna
fot. Jakub Szafrański / Krytyka Polityczna
fot. Jakub Szafrański / Krytyka Polityczna
fot. Jakub Szafrański / Krytyka Polityczna
fot. Jakub Szafrański / Krytyka Polityczna

Powstały mural jest dyptykiem w charakterystycznym dla Wilhelma Sasnala stylu i formie. Artysta zaprojektował go z myślą o uczniach CXIX Liceum Ogólnokształcącego im. Jacka Kuronia oraz odbiorcach w przestrzeni publicznej ścisłego centrum Warszawy. Czarno – biały, ostentacyjnie surowy i sprowadzony do kontrastów.

Twórca w części od ulicy Jana Pawła II skorzystał ze zdjęcia Tadeusza Zagoździńskiego i przeniósł na podstawie tej fotografii oraz przeskalował klasyczne ujęcie portretowe.

W drugiej części muralu od ul. Złotej, inspiracją dla artysty stało się znalezione przez niego ujęcie fotograficzne wykonane Jackowi Kuroniowi w Sądzie Wojewódzkim dla m. st. Warszawy w 1965 roku, podczas aresztowania związanego z opublikowaniem „Listu otwartego do partii”, krórego wraz z Karolem Modzelwskim był współautorem. Poddawali w nim krytyce obowiązujący od 1956 roku model funkcjonowania państwa i społeczeństwa PRL-u. Konsekwencją tego gestu było aresztowanie Jacka Kuronia i Karola Modzalewskiego oraz wyroki, odpowiednio trzy oraz trzy i pół roku więzienia.

Artysta dokonując przekładu tych zdjęć na monumentalną formę muralu, dokonał pewnej redukcji – skupił się na konkretnym fragmencie życia Jacka Kuronia. Zdaje się wybrzmiewać to bezkompromisowością, a także konsekwencją w walce o podstawowe ideały takie jak godność drugiego człowieka, czy sprawiedliwość społeczną. Relacje zachodzące pomiędzy częściami dyptyku budują złożony rys portretowy Jacka Kuronia.

Projekt powstał dzięki wsparciu Fundacji im. Stefana Batorego.

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

Artystka / ArtystaWilhelm Sasnal
WystawaMural pamięci Jacka Kuronia
Miejsceul. Złota 58, Warszawa
Czas trwaniaodsłonięcie muralu: 26 czerwca
Kuratorka / KuratorFranciszek Orłowski; pomysłodawcy: Mariusz Krasuski, Piotr Siegel, Franciszek Orłowski; producent: Damian Kalita
FotografieJakub Szafrański / Krytyka Polityczna
Strona internetowapamietajmyokuroniu.wck-wola.pl
Indeks

Zobacz też