„Mono no aware” w Trafostacji Sztuki

W maju na artystycznej mapie wydarzeń kulturalnych w Japonii i Polsce pojawił się zupełnie nowy, zorganizowany na niespotykaną dotychczas skalę projekt obejmujący serię wystaw z dziedziny sztuki współczesnej – Celebration. To efekt dwuletnich starań entuzjastów, którzy powołali do życia wyjątkowy projekt, mający szansę jako wydarzenie cykliczne oddziaływać i pozostać w świadomości odbiorców obu krajów przez kolejne lata. Wydarzenia odbędą się w trzech miastach: Kioto, Poznaniu i Szczecinie. Kuratorami wystaw są prof. Akiko Kasuya i Paweł Pachciarek, a w Szczecinie również Stanisław Ruksza, natomiast funkcję doradcy programowego pełni legendarny japoński kurator, prof. Akira Tatehata.

Do udziału w wystawie zaproszonych zostało 21 artystów i kolektywów z Polski i Japonii. Wszyscy oni uczestniczyli w rezydencjach artystycznych w obu krajach, by stworzyć nowe prace, przeznaczone wyłącznie dla celów tego projektu. Ta śmiała, stanowiąca nie lada wyzwanie logistyczne koncepcja zakłada dodatkowo opowiedzenie przez każdego z artystów pewnego rodzaju historii w trzech niezależnych aktach-rozdziałach, rozumianych jako ciąg jednej narracji rozwijającej się na przestrzeni trzech wystaw. Mimo że poszczególne wystawy pomyślane są jako częściowo niezależne byty, to aby móc w pełni prześledzić i najlepiej uchwycić istotę działań, strategii artystycznych i kierunek kuratorskiej wędrówki, warto zobaczyć wszystkie trzy.

Wystawa odbywa się w ramach programu Celebration – 100-lecia nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską i Japonią. I to właśnie współpraca leży u podstaw całego projektu, który doprowadzić ma do dialogu w obrębie artystycznych par.

Jednym z najważniejszych celów projektu Celebration jest także stworzenie warunków do faktycznej i „żywej” wymiany doświadczeń pomiędzy artystami, co w założeniu ma zwiększyć potencjał stworzenia zupełnie nowych prac. Przed artystami, jak i kuratorami stanęło niełatwe zadanie opowiedzenia o wybranych kategoriach estetycznych, społecznych czy historycznych z dwóch perspektyw, tak, by zarówno publiczność w Japonii, jak i w Polsce nie odniosła wrażenia powierzchowności czy narracyjnej pychy w prezentowanych po obu stronach globu pracach.

Pomimo ograniczeń wynikających z odległości, problemów komunikacyjnych czy wreszcie różnych perspektyw twórczych, udało się doprowadzić do spotkania pomiędzy artystami biorącymi udział w projekcie i w efekcie do stworzenia serii wspólnych prac, jak choćby w przypadku Stacha Szumskiego i Satoshiego Kawaty, czy – jak w przypadku Łukasza Surowca i Yuriko Sasaoki – przygotowania wspólnych warsztatów, które odbędą się zarówno w Japonii, jak i w Polsce. Bez względu na rezultat, najważniejsze było jednak – dzięki zaproszeniu na rezydencje artystów z Polski do Japonii i z Japonii do Polski – stworzenie platformy do nawiązania twórczego dialogu i wzajemnych inspiracji na kolejne lata.

„Mono no aware”, widok wystawy

„Mono no aware”, widok wystawy

„Mono no aware”, widok wystawy

„Mono no aware”, widok wystawy

„Mono no aware”, widok wystawy

„Mono no aware”, widok wystawy

„Mono no aware”, widok wystawy

„Mono no aware”, widok wystawy

„Mono no aware”, widok wystawy

„Mono no aware”, widok wystawy

„Mono no aware”, widok wystawy

„Mono no aware”, widok wystawy

„Mono no aware”, widok wystawy

„Mono no aware”, widok wystawy

Wystawa Mono no aware w TRAFO to trzeci, wieńczący akt z cyklu wystaw Celebration odbywających się w Kioto, Poznaniu i Szczecinie.

Mono no aware to jedna z podstawowych japońskich kategorii estetycznych, odnosząca się do odnajdywania w świecie melancholijnego piękna. Wystawa nawiązuje do tych procesów, podkreśla jednocześnie relacyjność pojęciową, estetyczną czy duchową między Wschodem i Zachodem. To, co wydawać by się mogło być zarezerwowane wyłącznie dla danego kręgu kulturowego, w przypadku „patosu rzeczy” (mono no aware) Wschodu znajduje dopełnienie w antropologii tragiczności Zachodu przeprowadzonej przez Maxa Schelera. Pokaz bardziej próbuje ukazać, to co wspólne, będące podwaliną dla nowego, niż prezentować różnice.

Inicjatorem wystawy jest Instytut Adama Mickiewicza, główny partner projektu.