„Fałda” Witka Orskiego w BWA Zielona Góra

W okolicach leżącej na Pomorzu Zachodnim miejscowości Gryfino rośnie wyjątkowe skupisko mocno zdeformowanych sosen, znane jako Krzywy Las. Wygięte sosny datowane są na pierwszą połowę lat trzydziestych XX wieku. Zgodnie z najbardziej prawdopodobną hipotezą, drzewa zostały specjalnie wykrzywione poprzez precyzyjne nacinanie młodych pni. Drewno z silnie sfałdowanych drzew miało posłużyć lokalnym niemieckim stolarzom do produkcji mebli, był to doskonały sposób na uzyskanie efektownych kształtów i zagięć charakterystycznych dla stylu późnego Art Deco. Do takiego zastosowania nadawały się drzewka około dziesięcioletnie, potem były już zbyt duże. Plany zniweczyła II Wojna Światowa. Po wojnie las rósł dalej, już w Polsce, jako kuriozalna pamiątka modernistycznych marzeń i projektów.

Witek Orski, Fałda, widok wystawy

Witek Orski, Fałda, widok wystawy

Witek Orski, Fałda, widok wystawy

Witek Orski, Fałda, widok wystawy

Witek Orski, Fałda, widok wystawy

Angielskie słowo display, oznaczające zarazem wystawę i wyświetlanie, pochodzi od łacińskiego dis-plicare, które dosłownie znaczy: rozprostowanie fałdy, rozfałdowanie. W książce „Fałda. Leibniz a barok” Gilles Deleuze dowodzi, że podstawowa jednostka bytu – fałda i podstawowa cecha bytu – pofałdowanienie są sprzeczne z gestem rozfałdowania:

„Rozfałdowanie nie jest przeciwieństwem pofałdowania, lecz wiedzie od jednej fałdy do kolejnej. (…) Fałdowanie-rozfałdowywanie nie oznacza po prostu napinania-rozluźniania, ściskania-rozprężania, lecz zwijanie-rozwijanie, inwolwowanie-ewoluowanie. Organizm określa się przez zdolność fałdowania swych części w nieskończoność oraz ich rozfałdowywania, nie do nieskończoności jednak, lecz do stopnia rozwoju przynależnego gatunkowi”.

W ramach wystawy chciałbym zamienić przestrzeń ekspozycyjną BWA w Zielonej Górze w maszynę optyczną, która rozfałduje Krzywy Las.

Witek Orski