24.10.2022

„Etnografki, antropolożki, profesorki” w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie

„Etnografki, antropolożki, profesorki”, fot. Przemysław Walczak, dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Etnograficznego
„Etnografki, antropolożki, profesorki” w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie
„Etnografki, antropolożki, profesorki”, fot. Przemysław Walczak, dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Etnograficznego

Wystawa Etnografki, antropolożki, profesorki zwracająca uwagę na znaczenie jakie kobiety odgrywały w kształtowaniu się etnologii jako dyscypliny naukowej w Polsce, została otwarta dla zwiedzających od 18 października 2022 roku.

„Etnografki, antropolożki, profesorki”, fot. Paulina Zomer, dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Etnograficznego
„Etnografki, antropolożki, profesorki”, fot. Przemysław Walczak, dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Etnograficznego
„Etnografki, antropolożki, profesorki”, fot. Przemysław Walczak, dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Etnograficznego
„Etnografki, antropolożki, profesorki”, fot. Przemysław Walczak, dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Etnograficznego

Postaci bohaterek prezentowane na wystawie dotyczą pierwszych dwóch pokoleń kobiet profesjonalnie związanych z etnografią, antropologią i etnologią. Na podstawie ich życiorysów widoczne jest zróżnicowanie funkcji jakie pełniły oraz ról, które odegrały w rozwoju tej dyscypliny naukowej. Wystawa pokazuje różne drogi zawodowe kobiet, które uzależnione były od pochodzenia, losów podczas II wojny światowej i decyzji podejmowanych w następstwie powojennych zmian ustrojowych.

Na ekspozycji prezentowane są badaczki mieszkające i pracujące poza granicami kraju jak i te, które wniosły wkład w rozwój instytucjonalnej etnologii w całej Polsce, a także te, których życie obejmuje oba te etapy. To wykładowczynie wyższych uczelni i organizatorki życia akademickiego, jak i pracowniczki i kierowniczki muzeów, redaktorki wielotomowych wydawnictw naukowych i autorki znaczących publikacji.

„Etnografki, antropolożki, profesorki”, fot. Przemysław Walczak, dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Etnograficznego
„Etnografki, antropolożki, profesorki”, fot. Przemysław Walczak, dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Etnograficznego

Wybrane przez kuratorkę wystawy bohaterki mają często zaskakujące życiorysy. Pokazują, że w czasach, w których kobiety miały ograniczone możliwości samostanowienia i własnego rozwoju potrafiły one odegrać znaczące role. Pierwsza kobieta, która otrzymała w Polsce nominację profesorską, była etnografką. Pierwsza kobieta, która wykładała antropologię w Oksfordzie była polską uczoną. Wystawa „Etnografki, antropolożki, profesorki” nie opowiada o historii dyscypliny, lecz o jej herstoriach. Wystawa zwraca uwagę na to, że nie tylko mężczyźni budowali polską naukę i antropologię, kobiety odegrały w tym aspekcie ważną i istotną rolę.

„Etnografki, antropolożki, profesorki”, fot. Paulina Zomer, dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Etnograficznego
„Etnografki, antropolożki, profesorki”, fot. Paulina Zomer, dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Etnograficznego
„Etnografki, antropolożki, profesorki”, fot. Paulina Zomer, dzięki uprzejmości Państwowego Muzeum Etnograficznego

Na wystawie można obejrzeć zarówno osobiste pamiątki, przede wszystkim te związane z naukową działalnością badaczek, fotografie, oraz eksponaty stanowiące przedmiot ich działalności badawczej i naukowej, jak i ich publikacje. Wybór tych ostatnich ma formę dostosowaną do przeglądania i czytania na wystawie.

Bohaterki zaprezentowane na wystawie to: Maria Czaplicka, Alicja Iwańska, Cezaria Baudouin de Courtenay Ehrenkreutz Jędrzejewiczowa, Sula Benet, Eleonora Plutyńska, Maria Znamierowska-Prüfferowa, Krystyna Krahelska, Giza Frankel, Olga Gajkowa, Bożena Stelmachowska, Janina Tuwanówna, Maria Frankowska, Wanda Brzeska, Jadwiga Klimaszewska, Maria Przeździecka, Zofia Cieśla–Reinfussowa, Kazimiera Zawistowicz–Adamska, Anna Kowalska–Lewicka, Maria Biernacka, Anna Świątkowska.

W 2018 roku, rozporządzeniem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, etnologia została wykreślona z wykazu dyscyplin naukowych i włączona w obręb „nauk o kulturze i religii”. „Ta administracyjna decyzja – pisano w skierowanym do ministra liście protestacyjnym – wzbudziła gorzkie reminiscencje związane z analogiczną likwidacją etnologii (uznanej za burżuazyjną) w epoce stalinowskiej, kiedy to nasza dyscyplina, w myśl marksistowskiej doktryny, została arbitralnie włączona w obręb „historii kultury materialnej”. Pod koniec czerwca 2022 roku ukazał się projekt rozporządzenia ministra edukacji i nauki w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz artystycznych, w którym zaproponowano wyodrębnienie w dziedzinie nauk humanistycznych dyscypliny „etnologia i antropologia”.

Obecność wystawy w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie podkreśla jak ważną dyscypliną nauki jest etnografia, antropologia oraz etnologia.

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

WystawaEtnografki, antropolożki, profesorki
MiejscePaństwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie
Czas trwania18.10 – 29.10.2022
Kuratorka / KuratorEwa Klekot, Marta Skwirowska
FotografiePaulina Zomer, Przemysław Walczak
Strona internetowaethnomuseum.pl/wystawy/etnografki-antropolozki-profesorki/
Indeks

Zobacz też