Edukacja kolektywna
Członków i członkinie kolektywu Sputnik Photos połączyły nie tylko wspólne doświadczenia wynikające z transformacji w Europie Środkowo-Wschodniej, ale także podobna wrażliwość, sposób patrzenia na świat, rozumienie funkcji obrazu fotograficznego oraz roli, jaką może on zajmować w świecie. Pierwsze lata działania kolektywu skupione były przede wszystkim na tworzeniu nowych projektów artystycznych, ale szybko edukacja stała się jednym ze sposobów na testowanie coraz to nowych form kolektywnej współpracy i budowania relacji z odbiorczyniami i odbiorcami. Dziś Sputnik Photos opiera się na kilku filarach i tworzenie platformy edukacji wizualnej jest jednym z podstawowych. Największym przedsięwzięciem z tego obszaru jest Program Mentorski – od 2012 roku ukończyło go ponad 200 absolwentów, z których obecnie duża część aktywnie współtworzy krajobraz współczesnej polskiej fotografii. (Marta Szymańska)
Kiedy rozpoczynaliśmy_łyśmy Program Mentorski Sputnik Photos w 2012 roku, edukacja fotograficzna w Polsce wyglądała inaczej niż dziś. Na uczelniach artystycznych wciąż dominowały struktury nauczania ukształtowane dekady wcześniej – hierarchiczne, odtwórcze, często nieprzystające do współczesnych praktyk wizualnych. Fotografia dokumentalna, która stanowi fundament naszej pracy, była w tamtym czasie marginalizowana w przestrzeni akademickiej. Oficjalne programy nauczania nie gwarantowały studentom_kom kontaktu z realnym środowiskiem fotograficznym, z metodami pracy projektowej, nie wprowadzały wiedzy na temat procesu tworzenia publikacji, praktyk wystawienniczych czy roli festiwali fotografii. W tej luce widzieliśmy zarówno problem, jak i szansę. Program Mentorski powstał więc jako odpowiedź na potrzeby młodych fotografów_ek nierealizowane przez szkoły wyższe, jako próba stworzenia przestrzeni, w której edukacja fotograficzna byłaby zakorzeniona w realiach pracy twórczej i budowana na bezpośredniej relacji studenta_ki z praktykującym_ą fotografem_ką.
Program Mentorski przeznaczony jest dla osób, które mają już opanowany warsztat techniczny, posiadających spójne portfolio, pomysł na projekt, który chcą realizować w trakcie trwania kursu, jak i silną motywację do intensywnej rocznej pracy własnej. Uczestniczki i uczestnicy, w ścisłej współpracy z mentorami i mentorkami – fotografami_kami Sputnik Photos, pracują nad stworzeniem własnego cyklu zdjęciowego. Wspólnie przechodzą przez wszystkie etapy tworzenia projektu. Dziś widzimy, że – po ponad dekadzie od pierwszych zjazdów Programu Mentorskiego – krajobraz edukacji fotograficznej wygląda inaczej. Znaczącą część kadry uczelni kształcących fotografów i fotografki w Polsce stanowią osoby z kolektywu Sputnik Photos oraz nasze absolwentki i nasi absolwenci. Metody pracy, które rozwijaliśmy_łyśmy w ramach Programu Mentorskiego – oparte na krytycznej refleksji, procesie twórczym i świadomej pracy projektowej – przeniknęły do nauczania akademickiego. (Marzena Michałek-Dąbrowska)
Zapraszamy na wystawę absolwentek i absolwentów Programu Mentorskiego Sputnik Photos 2024/25, której kuratorem jest Adam Pańczuk. Ekspozycję można oglądać w galerii Społecznego Centrum Fotografii CHŁODNA 20 w Warszawie w dniach 25.04-31.05.2026. Wydarzenie dofinansowane ze środków Miasta stołecznego Warszawy. Artyści_stki: Wiktoria Dalach, Bartosz Frątczak, Konrad Galan, Bartek Glaza, Anna Grynaszewska, Jakub Kolek, Jan Książek, Waldemar Kwiatkowski, Dawid Łozowicki, Bartosz Mateńko, Kinga Mikołajczyk, Magdalena Niezabitowska-Krogulec, Joanna Olichwer, Izabela Skrzynecka, Elżbieta Tkaczyk, Lukáš Tofan, Magdalena Wieczorek, Paulina Zięba.
