26.07.2018

„Cricot idzie” w Cricotece

Maria Jarema, „Coppia Danzante”, 1937, własność prywatna, dzięki uprzejmości Alice i Adama Orawski, fot. Jean-Marc Moser
„Cricot idzie” w Cricotece
Maria Jarema, „Coppia Danzante”, 1937, własność prywatna, dzięki uprzejmości Alice i Adama Orawski, fot. Jean-Marc Moser

Spośród teatrów eksperymentalnych w dwudziestoleciu międzywojennym jeden wpisał się w historię polskiej sceny szczególnie: był to teatr plastyków Cricot, założony przez Józefa Jaremę i skupiający absolwentów krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, awangardowych literatów oraz krytyków. Ten najdłużej funkcjonujący teatr awangardowy międzywojnia oficjalnie rozpoczął działalność w Krakowie w 1933 roku i pozostawał aktywny aż do roku 1939. W ostatnim sezonie występował głównie w Warszawie, a jego plany na przyszłość pokrzyżował wybuch II wojny światowej.

Niezwykłość teatru Cricot była wynikiem zespolenia działań wielu wyrazistych osobowości ówczesnego życia artystycznego. Z teatrem współpracowali twórcy należący do Grupy Krakowskiej: Maria Jarema, Jonasz Stern, Henryk Wiciński, Adam Marczyński, a ponadto Zbigniew Pronaszko, Czesław Rzepiński, Henryk Gotlib, Tadeusz Piotr Potworowski, Zygmunt Waliszewski czy Tadeusz Cybulski. Obok aspektu malarsko-przestrzennego ważna była warstwa muzyczna przedstawień – występom Cricot towarzyszyła specjalnie komponowana muzyka, poprzedzały je recitale piosenek lub muzyki klasycznej. Z teatrem współpracowali tacy muzycy jak Jan Ekier i Kazimierz Meyerhold. Ważne postacie związane z Cricot to ponadto m.in. Władysław Józef Dobrowolski, Władysław Woźnik czy Jacek Puget.

Scena z „Wyzwolenia” Stanisława Wyspiańskiego w Kawiarni Plastyków w Krakowie, 1938, Galeria Dyląg, Kraków, dzięki uprzejmości Wiesława Dyląga
Józef Jarema, „Autoportret”, 1945, własność prywatna, dzięki uprzejmości Aleksandra Filipowicza

W repertuarze teatru znalazły się teksty pisane specjalnie dla tej sceny przez Józefa Jaremę, utwory polskich awangardystów: Tytusa Czyżewskiego, Jalu Kurka, Adama Kadena, Adama Ciompy, Stanisława Ignacego Witkiewicza oraz klasyków: Stanisława Wyspiańskiego, Juliusza Słowackiego i Aleksandra Fredry. Ponadto brano na warsztat dzieła autorów zagranicznych, takich jak Georges Ribemont-Dessaignes, Charles Ramuz, André Gide; wystawiono również operę La serva padrona Pergolesiego i starofrancuską Farsę o mistrzu Pathelinie.

W 1955 roku do twórczości teatru nawiązał Tadeusz Kantor, wraz z Marią Jaremą i Kazimierzem Mikulskim powołując do życia teatr Cricot 2.

Wystawa jest pierwszą w historii monograficzną ekspozycją poświęconą teatrowi Cricot. Główna oś wystawy przebiega chronologicznie – od 1933 do 1939 roku. Pokazane zostaną projekty kostiumów i scenografii, plakaty, szkice, obrazy olejne, rzeźby, dokumentacja archiwalna, fotografie oraz materiały filmowe i muzyczne z polskich i zagranicznych kolekcji – zarówno muzealnych, jak i prywatnych. Większość dzieł i archiwaliów udostępniona będzie publiczności po raz pierwszy. Dodatkowo zaprezentowana zostanie dokumentacja dotycząca wcześniejszych działań artystycznych członków Cricot oraz prób kontynuacji tego teatru w Polsce i za granicą po wojnie.

„Cricot idzie”, widok wystawy, fot. Studio FILMLOVE
„Cricot idzie”, widok wystawy, fot. Studio FILMLOVE
„Cricot idzie”, widok wystawy, fot. Studio FILMLOVE
„Cricot idzie”, widok wystawy, fot. Studio FILMLOVE
„Cricot idzie”, widok wystawy, fot. Studio FILMLOVE
„Cricot idzie”, widok wystawy, fot. Studio FILMLOVE
„Cricot idzie”, widok wystawy, fot. Studio FILMLOVE
„Cricot idzie”, widok wystawy, fot. Studio FILMLOVE
„Cricot idzie”, widok wystawy, fot. Studio FILMLOVE

Wystawie towarzyszyć będzie dwujęzyczna publikacja naukowa zawierająca teksty ukazujące polski i międzynarodowy kontekst oraz specyfikę działalności Cricot, a także część ilustracyjną. Dodatkowo opracowane zostanie obszerne kalendarium obejmujące recenzje przedstawień Cricot, dostępne w Archiwum Cricoteki. W ramach projektu Cricot idzie! odbędą się wykłady specjalistów historii teatru, działania performatywne nawiązujące do twórczości Cricot oraz spotkania edukacyjne dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Oprowadzanie kuratorskie po wystawie zostanie wzbogacone o autorskie spacery śladami działalności członków Cricot w Krakowie.

Prace nad dwuletnim projektem Cricot idzie! rozpoczęto w ramach obchodów Roku Awangardy w Polsce. Projekt zapowiedziała międzynarodowa konferencja naukowa The Avant-Garde: Aesthetic Strategies and Participatory Art, organizowana w dniach 8-10 grudnia 2017 r. przez Cricotekę wraz z Ośrodkiem Badań nad Awangardą przy Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

WystawaCricot idzie
MiejsceOśrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora Cricoteka, Kraków
Czas trwania12.05–19.08.2018
KuratorKarolina Czerska
Strona internetowacricoteka.pl
Indeks

Zobacz też