Chris Niedenthal w ramach X Wałbrzyskiego Weekendu Fotografii w Wałbrzyskiej Galerii Sztuki BWA
Wystawa Chrisa Niedenthala realizowana jest w ramach X Wałbrzyskiego Weekendu Fotografii przez Wałbrzyską Galerię Sztuki BWA oraz Wałbrzyski Klub Fotograficzny. Instytucją wypożyczającą prace jest Dom Spotkań z Historią.
Jest to przekrojowa prezentacja zdjęć artysty, która podsumowuje wieloletni pracę fotografa. Na ekspozycję składają się wybrane fotografie z jego obszernego archiwum.
Chris Niedenthal urodził się w 1950 roku w Londynie, w rodzinie polskich emigrantów. Jego rodzice podarowali mu aparat fotograficzny, gdy miał 11 lat, w nagrodę za dobre wyniki w nauce. Dzięki wujkom, których odwiedzał w czasie wakacji w Polsce, rozwijał swoją pasję. Jeden z nich pokazał mu, jak wywołuje się zdjęcia w amatorskiej ciemni, którą zorganizował w łazience. Drugi kupił mu aparat Zenit 3M. Już na studiach w London College of Printing wiedział, co chce robić w życiu. Interesowała go prasa i fotoreportaż. Trudno było mu to wyperswadować. Na studiach uczył się fotografii reklamowej i portretowej, ale zawsze robił wszystko w reporterskim stylu.
W wieku 23 lat przyjechał do Polski na kilka miesięcy i został tu na stałe. Pracował jako fotoreporter prasowy, początkowo jako wolny strzelec, dokumentując Polskę Gierka. W latach 1974–1978 współpracował z niemieckimi pismami: tygodnikiem „Stern” i miesięcznikiem „Geo” oraz ze szwedzkim dziennikiem „Expressen”. W 1978 roku rozpoczął blisko pięcioletnią współpracę z „Newsweekiem”. Jego debiutancki materiał fotograficzny przedstawiał „nielegalne”, prowizoryczne kościoły, tworzone w PRL mimo zakazu władz państwowych. W 1978 roku, tuż po wyborze Karola Wojtyły na papieża, Chris Niedenthal był pierwszym fotoreporterem, który zrealizował reportaż w jego rodzinnym mieście, Wadowicach. W kolejnym roku, podczas pielgrzymki papieża do ojczyzny, wykonał zdjęcie, które trafiło na okładkę „Newsweeka”. Niedenthal był także – wraz z angielskim dziennikarzem, Michaelem Dobbsem – pierwszym zagranicznym fotoreporterem wpuszczonym do Stoczni Gdańskiej podczas strajku w 1980 roku. 14 grudnia 1981, w drugim dniu stanu wojennego, zrobił jedno ze swoich najsłynniejszych zdjęć: wóz opancerzony SKOT na tle kina Moskwa z banerem reklamującym film Czas apokalipsy.
Chrisa Niedenthala interesowało przede wszystkim życie codzienne i zwykli ludzie. Tego rodzaju fotografie to wielka i fascynująca część jego archiwum. Przemierzał Polskę z aparatem i fotografował sytuacje, które dla nas były zwyczajne – on jednak widział w nich coś niezwykłego. Legitymacja korespondenta zagranicznego umożliwiała mu robienie zdjęć, które niewielu mogło wówczas wykonać. Współpraca z „Newsweekiem”, a potem z „Time”, była wielkim krokiem w jego karierze, dawała mu też nieograniczony dostęp do zachodnich kolorowych filmów wysokiej jakości (dla polskich fotografów w tym czasie praktycznie niedostępnych) i pozwalała na podróże. Dzięki temu w jego archiwum znajduje się niepowtarzalny reporterski zapis z Polski i krajów Europy Wschodniej lat 70. i 80.
W 1984 roku „Newsweek” po raz pierwszy wysłał Niedenthala poza Polskę̨: fotografował w Budapeszcie, Pradze i Moskwie. Od stycznia 1985 został fotoreporterem „Time” na Europę Wschodnią. Najczęściej pracował w Pradze, Budapeszcie, Belgradzie, Sofii. 11 sierpnia 1986 ukazał się numer „Time” ze zdjęciem Jánosa Kádára na okładce, za które Chris Niedenthal otrzymał World Press Photo w kategorii „People in the News”.
W następnym roku z całą rodziną przeprowadził się na ponad sześć lat do Wiednia, w którym mieściło się biuro „Time” na Europę Wschodnią. Ponownie do Polski wrócił w 1993 roku. Wspólnie z Włodzimierzem (Woodym) Ochnio przez sześć lat prowadzili studio fotografii reklamowej Magic Media. W kolejnych latach był autorem kilku ważnych społecznie projektów ekspozycyjnych: Tabu. Portrety nieportretowanych i PracujeMy – o dzieciach i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną. W 2001 roku wspólnie z Tadeuszem Rolke zrealizowali wystawę Sąsiadka (o relacjach polsko-żydowskich i tolerancji wobec „obcych”), która została pokazana w Zachęcie. W lutym 2008 zaprezentował wystawę̨ Listy do syna – portrety matek i ich dzieci z zespołem Downa.
Po 2015 roku wrócił do fotoreportażu, jak mówi: „Ten zawód to jest w pewnym sensie misja. Skoro tyle fotografowałem tej naszej historii, przez lata, to uważam, że nie mogę przestać, muszę udokumentować ten stan, w który popadliśmy teraz. W dawnej Polsce robiłem to dla bardzo ważnych pism światowych, teraz robię to dla siebie”.
Jego fotografie czasów PRL-u zostały wydane w kilku albumach; napisał też autobiografię (Wydawnictwo Marginesy) Zawód: Fotograf.
Mieszka i pracuje w Warszawie.
Przypisy
Stopka
- Miejsce
- Wałbrzyska Galeria Sztuki BWA, Galeria Sztuki Współczesnej (Stara Kopalnia)
- Czas trwania
- 22.02–29.03.2026
- Osoba kuratorska
- Anna Brzezińska, Katarzyna Puchalska
