04.03.2022

„Boginie i wojownicy: 100 lat do Mariji Gimbutas” w Litewskim Muzeum Narodowym

„Boginie i wojownicy”, Litewskie Muzeum Narodowe, fot. S. Samsonas
„Boginie i wojownicy: 100 lat do Mariji Gimbutas” w Litewskim Muzeum Narodowym
„Boginie i wojownicy”, Litewskie Muzeum Narodowe, fot. S. Samsonas

Otwarta w Domu Historii – części Litewskiego Muzeum Narodowego – wystawa Boginie i wojownicy opowiada o Marij Gimbutas (1921–1994), najsłynniejszej litewskiej archeolożce oraz jej badaniach naukowych.

Odwiedzający wystawę poznają dwie podstawowe hipotezy badaczki dotyczące rozwoju i tożsamości kultury europejskiej, które przyniosły jej światowe uznanie i dały początek nowym ruchom akademickim i społecznym.

Marija Gimbutas jeździ na mule w Segesta na Sycylii w 1962 r., fot. archiwum rodzinne M. Gimbutas, przekazane przez jej córkę Živilė Gimbutaitė
„Boginie i wojownicy”, Litewskie Muzeum Narodowe, fot. S. Samsonas
„Boginie i wojownicy”, Litewskie Muzeum Narodowe, fot. S. Samsonas
„Boginie i wojownicy”, Litewskie Muzeum Narodowe, fot. S. Samsonas
„Boginie i wojownicy”, Litewskie Muzeum Narodowe, fot. S. Samsonas
„Boginie i wojownicy”, Litewskie Muzeum Narodowe, fot. S. Samsonas
„Boginie i wojownicy”, Litewskie Muzeum Narodowe, fot. S. Samsonas
„Boginie i wojownicy”, Litewskie Muzeum Narodowe, fot. S. Samsonas

8000 lat temu pierwsi rolnicy zaczęli rozprzestrzeniać się w południowo-wschodniej części Europy, sprowadzając swoją wiedzę, zwyczaje, zasady koegzystencji i zwierzęta domowe z Bliskiego Wschodu. Po ich przystosowaniu się do warunków naturalnych i nawiązaniu kontaktów ze społecznościami myśliwych-rybaków, na obszarze od Grecji po region karpacki zaczęła rozwijać się wyjątkowa kultura – nazwana przez Mariję Gimbutasa Starą Europą. Chociaż charakteryzowała ją różnorodność sztuk i technologii, widoczne były również jej cechy wspólne: duże osady, które istniały przez wieki; specjalizacja w ceramice, metalurgii i różnych innych rzemiosłach; handel, a nawet podstawy pisania. Niemniej jednak najważniejsze było to, że życie tego społeczeństwa opierało się na kulcie bogiń, dominowała religia Bogini.

Rzeźba antropomorficzna z cmentarza Durankulak, Bułgaria 5 pne. (fot. A. Baltėnas, Litewskie Muzeum Narodowe)
Rzeźba antropomorficzna z cmentarza Durankulak, Bułgaria 5 pne. (fot. A. Baltėnas, Litewskie Muzeum Narodowe)

Cywilizacja ta zakończyła się 6000 lat temu, gdy ludzie kultury Kurgan zaczęli przybywać ze stepów. Byli to pasterscy nomadzi uzbrojeni w sztylety, siekiery i łuki, identyfikowani z ich specyficznych zwyczajów pogrzebowych, tj. chowania swoich bliskich w kurhanach – kurhanach. Rozpowszechniony przez nich język indoeuropejski, tradycje patriarchalne i trójstronne postrzeganie świata stanowią integralną część fundamentów współczesnej kultury europejskiej.

„Boginie i wojownicy”, Litewskie Muzeum Narodowe, fot. S. Samsonas
„Boginie i wojownicy”, Litewskie Muzeum Narodowe, fot. S. Samsonas
„Boginie i wojownicy”, Litewskie Muzeum Narodowe, fot. S. Samsonas
„Boginie i wojownicy”, Litewskie Muzeum Narodowe, fot. S. Samsonas
Honda Prelude - auto którym poruszała się Marija Gimbutas podczas pobytu w USA

 

Na wystawie hipotezy Mariji Gimbutas określające europejską transformację kulturową ilustrowane są jej znaleziskami archeologicznymi, na których badaczka pracowała. Te wyjątkowe eksponaty przybyły na Litwę – do Domu Historii – z osiemnastu różnych europejskich muzeów i instytucji.

Równie ważna jest trzecia część wystawy. Koncentruje się ona na osobowości Mariji Gimbutas – kobiecie, która uciekła się z Litwy przed sowiecką okupacją, która zniosła trudy migracji, ale nigdy nie zaniedbała swoich marzeń i została światowej sławy uczoną. Jej życie to historia absolutnie niezwykła.

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

WystawaBoginie i wojownicy: 100 lat dla Mariji Gimbutas
MiejsceDom Historii - oddział Litewskiego Muzeum Narodowego
Czas trwania23.09.2021-13.03.2022
Strona internetowalnm.lt/en/
Indeks

Zobacz też