14-20 września
Gdańsk
W weekend (18-20 września) odbędzie się czwarta edycja UNDERGDAŃSK, rajdu, który zrzesza niezależne i alternatywne artystyczne miejsca. Tegoroczna edycja Od zmierzchu do świstu ma brzmieć jak pomyłka, gdyż jest ona motywem przewodnim. Błąd jako to, co nie mieści się w oczekiwanym perfekcyjnym rezultacie zostaje eksplorowany też jako twórcze źródło nowych znaczeń. W programie znajdują się liczne wystawy, pokazy, spacery oraz otwarte pracownie osób artystycznych.
Gorzów Wielkopolski
18 września (piątek) otworzy się GUN SHOW, solowy pokaz prac Niny De Felice w Miejskim Ośrodku Sztuki. Artystka porusza wątek kultu broni palnej w Stanach Zjednoczonych i jego wpływie na codzienne gesty, zachowania, przyzwyczajenia oraz język. Za punkt wyjścia malarka przyjmuje fotografie: rodzinne, jak i te zbierane latami, porzucone zdjęcia nieznajomych. De Felice nie rekonstruuje losów przedstawionych na zdjęciach osób, lecz przedstawia napięcia pomiędzy tym, co widzialne i ukryte. „Wystawa buduje intensywny, krytyczny dialog pomiędzy tym, co prywatne, a tym, co publiczne. Jest asamblażem polityk, obrazów, rodzinnych historii i kulturowych mitów, które wzajemnie się przenikają, mimowolnie infekując i tkając nasze biografie” — pisze o wystawie Martyna Miller, kuratorka.
Łódź
Również w piątek w Centralnym Muzeum Włókiennictwa będzie można zobaczyć Na krawędzi chaosu, ekspozycję, która jest częścią Festiwalu Łódź Wielu Kultur. Tytułowa krawędź chaosu, wywodzi się z teorii złożoności i oznacza stan, w którym system stracił równowagę, ale jeszcze się nie rozpadł. Wyobrażenie przyszłości opartej na wzajemnym wsparciu i współpracy jest motywem przewodnim pokazu, a prace osób artystycznych (wśród nich m.in. Architects for Gaza, Yulia Krivich, Iza Tarasewicz i Julita Wójcik) dotyczą utraty korzeni i migracji, ale także możliwości odbudowy wspólnoty oraz tworzenia nowych historii o przyszłości. Kuratorkami są Małgorzata Ludwisiak i Katarzyna Słoboda.
Do końca września trwa open call Fundacji Izotopia na udział w jubileuszowej 10. edycji Cyfroteki, festiwalu Święta Myśli Cyfrowej. Tegoroczne hasło i motyw przewodni to ERROR 2026, czyli wszelkie nieprawidłowości w procesach związanych z liczeniem, problemami cyfrowymi, a także z czasem i przestrzenią, w tym błędy zapisu i obliczeń. Tematyka rozszerza się również na niepokojące wydarzenia na świecie, które zmierzają w nieoczekiwanym kierunku. Zgłaszane prace i projekty mogą być realizowane w dowolnych technikach.
Kraków
Od 17 września (czwartek) w Muzeum Manggha zobaczymy Teraz wszystko będzie inaczej Karoliny Breguły. Będzie to prezentacja filmów i zdjęć z Tajwanu, z którym artystka jest związana od ponad dekady. Prace opowiadają o losach wysiedlonych mieszkańców dzielnicy Daguan oraz o zmianach środowiskowych, które dotyczą wyspiarzy. Jak dodaje Aleksandra Sikora, kuratorka: „W pracach Karoliny Breguły – zarówno w tych opowiadających o wyburzeniach domów, jak i w tych realizowanych na obszarach nadmorskich – powraca mechanizm stopniowej utraty kontroli. W obu przypadkach jest on wynikiem poddania się zewnętrznej sile, która niezależnie od tego, czy przybiera postać decyzji administracyjnych, czy materialnych procesów środowiskowych, demaskuje iluzję posiadania kontroli i poczucia panowania nad rzeczywistością”.
W tym samym miejscu i czasie odbędzie się wernisaż Tokyo Story, artystycznego śledztwa duetu Studio 2 (Beata Kotnowska i Dariusz Vasina). W 2017 roku natrafili na rysunek nieznanego autora, który przypominał im ich własne prace. Artyści wrócili do Japonii, aby zbierać notatki i szukać poszlak, jednak kolejne tropy zamiast dawać odpowiedzi przynosiły jedynie nowe pytania. Pokaz kuratorowany przez Agnieszkę Jankowską-Marzec to wynik poszukiwań, który wiedzie trasą poza turystyczne oblicze Tokio i koncentruje się raczej na samej podróży, niż jej pierwotnym celu.
W najbliższy weekend (18-19 września) w Cricotece odbędzie się pierwsza z trzech części wydarzeń Gry z Kantorem 2026: Francja. Część poświęcona Gisèle Vienne obejmuje dwukrotny pokaz Etude on Crowd oraz spotkanie z reżyserką. Spektakl dzieje się na rejwie, wśród ludzi, którzy zaczynają ujawniać swoje pragnienia. Artystka koncentruje się na subiektywnym odbiorze czasu każdej postaci i wykorzystuje techniki filmowe, takie jak zapętlenie czy zwolnione tempo.
Orońsko
W Orońsku, 19 września (sobota), otworzy się wystawa Przeznaczenie, która bazuje na podwójnym znaczeniu tytułu: losie człowieka oraz pierwotnej roli przypisywanej przedmiotom i miejscom. Artystki i artyści (Marta Krześlak, Zbigniew Olszyna, Justyna Smoleń, Dominika Sadowska i Joanna Szumacher) przyglądają się orońskiej Galerii Wozowni, która służyła innym celom, a dziś jest przestrzenią prezentacji sztuki. Ważnym dla nich punktem odniesienia staje się łódzka Kamienica Hilarego Majewskiego, której pomniejszony model gabinetu architekta zostanie przeniesiony do galerii. Twórcy na ekspozycji kuratorowanej przez Magdę Milewską odnoszą się do wątku pamięci i osobistych doświadczeń oraz badają nowe znaczenia dawnych przestrzeni.
Radom
Piątek (18 września) w Mazowieckim Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” będzie dniem otwarcia Na mój obraz i podobieństwo Beaty Ewy Białeckiej. Artystka korzysta z ikonografii chrześcijańskiej i motywów biblijnych, poruszając tematykę duchowości, cielesności, kobiecości oraz tożsamości. Tytułowy cytat z Księgi Rodzaju odwołuje się do biblijnej formuły stworzenia człowieka, przez którą artystka pyta, kto ma prawo tworzyć obraz człowieka i definiować wartości. Kuratorem pokazu jest Paweł Witkowski.
Warszawa
We wtorek (15 września) otworzy się ekspozycja Sytuacje naturalne Agnieszki Niziurskiej w Fundacji Arton, która jest kuratorowana przez Karolinę Ziębińską, a jest pokazem drogi malarki od ekspresyjnego gestu przedstawiającego naturę do pracy z organiczną materią i płótnem. Pierwsza część jej działalności skupiała się na przedstawieniach gór (w tym himalaizmie), a niekiedy, komentowała sytuację polityczną z bloku wschodniego. Zaprezentowane późniejsze realizacje są wykonane poprzez wprowadzenie organicznej materii (odrysy kory drzew, warstwy ziemi, ziaren) metodą frotażu.
Od 17 września (czwartek) do zobaczenia będzie pokaz Brudne strony w Galerii Studio, który powstał w ramach kontynuacji pracy Karola Radziszewskiego nad queerowymi archiwami z Europy Środkowo-Wschodniej. Tytuł wystawy kuratorowanej przez Michała Grzegorzka odnosi się zarówno do fizycznej strony druku, jak i do tematów przez lata uznawanych za brudne, takich jak pornografia, homoseksualizm, marginalne wydawnictwa czy historie pomijane w oficjalnych archiwach. W centrum ekspozycji znajdują się obiekty z archiwum oraz prace Radziszewskiego, a także prace innych osób artystycznych, które pokazują pragnienia i pamięć. DIK Fagazine, na którym skupia się wystawa, od ponad dwudziestu lat łączy sztukę, queer, archiwa i kulturę niezależną, stąd magazyn oraz poświęcona mu wystawa stają się miejscem tworzenia wiedzy, oporu.
Dzień później (18-20 września) rozpocznie się kolejna edycja Warsaw Gallery Weekend, w ramach której będzie można zobaczyć 60 wystaw przygotowanych przez polskie i zagraniczne galerie, instytucje, fundacje oraz kolektywy artystyczne. Na pokazy indywidualne składają się między innymi: TRZY KOLORY Pauliny Ołowskiej w Fundacji Galerii Foksal, wystawy swobodnie dialogującej z filmową trylogią Krzysztofa Kieślowskiego; Odważna leniwa Marii Anto w lokalu_30, której tytuł zaczerpnięty został z autoportretu malarki; Droga okno jerzyki Rafała Bujnowskiego (Piktogram), w którym to pokazie artysta łączy hipperrealizm z abstrakcją oraz Najmniejsza odległość Gizeli Mickiewicz (Galeria Stereo), gdzie zobaczymy rzeźbiarskie hybrydy złożone odciski fragmentów ciała z fragmentami miejsc. W Galerii Foksal zobaczymy Antyfaszystowski projekt wizualno-choreograficzny Ani Nowak we współpracy z Hubertem Kielanem w Galerii Foksal, jesień 2026, w której wymienieni w tytule artyści, korzystając z zapomnianej w polskiej tradycji łaźni publicznej, zaproponują egalitarną przestrzeń. Projekt, biorąc za punkt wyjścia łazienkę jako przestrzeń prywatną spełniającą funkcję oczyszczania, wydalania, opowiada o „architekturze intymności jako maszynie wytwarzającej skrajne artefakty”, jak pisze kuratorka, Martyna Stołpiec. Wśród wystaw grupowych w ramach WGW znajdziemy Próbę kwiatu w Fundacji Edwarda Dwurnika — pokaz poświęcony przedstawieniom kwiatów i roślin kwitnących, z uwzględnieniem tradycji ludowej i ambiwalentny stosunek do estetyzacji roślin. Wyjątkowym elementem wystawy będą po raz pierwszy prezentowane szerszej publiczności hafty autorstwa Władysławy Dwurnik, matki Edwarda. Znośna lepkość bytu z poznańskiej Galerii Łazorczyk pokaże prace Mateusza Gromadzkiego, Anny Kołackiej i Julii Królikowskiej, prezentując lepkość jako zjawisko estetyczne, emocjonalne i relacyjne. Inspirując się Sartrem i nowoczesnymi teoriami afektu, rzeczywistość zostaje ukazana jako sieć relacji człowieka z innymi, materią i środowiskiem. Kosmiczna geometria w Fundacji Profile zaprezentuje rolę geometrii, ukazując, jak geometryczne formy zmieniały się na przestrzeni lat, od racjonalnego neokonstruktywizmu po krytyczne i eksperymentalne podejścia. W Aspektach znajdziemy natomiast wystawę Szukam nadziei po krzakach, która swoim tytułem nawiązuje do Sztuki przetrwania Anki Wandzel. Jej wizję natury jako przestrzeni do regeneracji czy adaptacji możemy zobaczyć reinterpretowaną w pracach trzech zaproszonych do pokazu artystek: Marty Jabłońskiej, Anny Goebel i Julii Ciunowicz.
W sobotę (19 września) w Galerii Promocyjnej w Staromiejskim Domu Kultury otworzą się Hidden Narratives/Ukryte Narracje. Na wystawie zobaczymy prace sześciu artystek pochodzenia białoruskiego (Olga Kirillova, Sasha Kulak, Dina Leonova, Masha Sviatahor, Sasha Smal, Yuliya Tsviatkova), które pokazują krytyczną refleksję nad polityką i procesami społecznymi, a także zwiększają widoczność osób działających na emigracji i w kraju. Artystki łączą swoje przeżycia we wspólną opowieść o pamięci, bliskości, utracie i przynależności. Wystawę kuratoruje Sasha Velichko.
Wrocław
18-19 września odbędzie się Festiwal Kinomural, którego hasło przewodnie w tym roku brzmi Niekończący się obieg. Wydarzenie skupia się na motywie powtarzalności i rytmu, prezentując prace, które wielokrotnie pojawiają się na różnych ścianach, co pozwala widzom samodzielnie tworzyć własny seans. Siedem sekcji programu eksploruje temat cykliczności oraz doświadczenia sztuki w ruchu.
W środę (16 września) odbędzie się wydarzenie towarzyszące Entropei w Entropii, Morskie opowieści.Opowieści osób artystycznych, które biorą udział w wystawie, będą połączone z pokazem filmowym oraz działaniami z wakacyjnymi obiektami.
Od 18 września (piątek) w Galerii u Kosałki zobaczymy pokaz prac osób o różnych relacjach zawodowych, hobbystycznych ze sztuką. Kiedyś byłam artystką to pytanie o własne wybory, alternatywne scenariusze życia, granice między profesjonalnym a nieprofesjonalnym angażem nad sztuką i drogę do zawodu artysty. Ekspozycję kuratoruje Dmytro Tarasenko, a zobaczymy prace m.in. Poli Dwurnik, Nikity Krzyżanowskiej, Vassiliego Dergachyova i Ewy Zarzyckiej.
