„Спільні домівки / Domy wspólne” w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie

Спільні домівки / Domy wspólne to familijna wystawa o tym, czym jest dom i co daje nam poczucie bezpieczeństwa – szczególnie w świecie, który się zmienia. Projekt powstał przy współudziale osób z doświadczeniem migracji, w szczególności pochodzenia ukraińskiego.

Ważnym etapem powstawania wystawy była seria twórczych warsztatów, podczas których dzieci oraz osoby dorosłe stworzyły kolaże, hafty, dźwięki i ceramiczne formy. Stały się one punktem wyjścia do rozmów o domu – nie jako miejscu, ale jako zbiorze skojarzeń, wspomnień, relacji i codziennych doświadczeń. W rozmowach z edukatorkami, artystkami i psycholożką, dzieci opowiadały, co sprawia, że czują się bezpiecznie i „jak w domu”.

Wiele osób biorących udział w projekcie żyje dziś w poczuciu bezpieczeństwa, jednak trudne doświadczenie zmiany nie znika z ich codzienności. Powraca w wiadomościach, rozmowach z bliskimi, nocnych lękach czy dźwiękach, które uruchamiają pamięć. Dzieci często rysują wojnę, nawet wtedy, gdy nikt o nią nie pyta. Wystawa Спільні домівки / Domy wspólne nie skupia się jednak na jednej historii ani grupie, lecz pokazuje uniwersalne doświadczenie szukania spokoju, stabilności i wspólnoty.

Widok wystawy „Спільні домівки / Domy wspólne”, fot. Przemysław Walczak, Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie

Widok wystawy „Спільні домівки / Domy wspólne”, fot. Przemysław Walczak, Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie

Wspólne, bezpiecznie doświadczanie wystawy

Wystawa zawiera liczne elementy interaktywne i pozostaje otwartym procesem, zmieniającym się wraz z każdą osobą zwiedzającą. Istotne jest sensoryczne doświadczanie ekspozycji: poprzez plastyczność gliny, miękkość koców, fakturę tkanin czy rytm wspólnych działań. Pozwala to regulować emocje i wchodzić w trudniejsze tematy w odpowiednim tempie.

Na osoby zwiedzające czekają przewodniki wspierające osoby dorosłe w prowadzeniu uważnych, dostosowanych do wieku rozmów z dziećmi. Zagadnienia poruszane na wystawie – związane z domem, pamięcią czy zmianą – są często intuicyjnie bliskie najmłodszym, jednak wsparcie dorosłych pomaga je nazwać, uporządkować i bezpiecznie przeżyć.

Widok wystawy „Спільні домівки / Domy wspólne”, fot. Przemysław Walczak, Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie

Widok wystawy „Спільні домівки / Domy wspólne”, fot. Przemysław Walczak, Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie

Widok wystawy „Спільні домівки / Domy wspólne”, fot. Przemysław Walczak, Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie

Widok wystawy „Спільні домівки / Domy wspólne”, fot. Przemysław Walczak, Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie

Widok wystawy „Спільні домівки / Domy wspólne”, fot. Przemysław Walczak, Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie

Widok wystawy „Спільні домівки / Domy wspólne”, fot. Przemysław Walczak, Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie

Radykalna gościnność

Fundamentem projektu jest idea gościnności rozumianej jako wzajemna relacja przyjmowania i bycia przyjętym. Спільні домівки / Domy wspólne zapraszają do refleksji nad tym, jak w zmieniającej się codzienności Warszawa staje się miejscem współdzielonym – tworzonym na nowo przez relacje, codzienne gesty i wzajemną troskę różnych grup. Muzeum staje się miejscem spotkania, wspólnym domem – współtworzonym przez osoby o różnych doświadczeniach i historiach.

Wystawa Спільні домівки / Domy wspólne jest realizowana w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie we współpracy z Fundacją Ukraiński Dom.