06.12.2017

„Twarze Awangardy. Artyści I Grupy Krakowskiej” w Galerii Piekary

Redakcja
Bolesław Stawiński, Przy stole II, 1937, akwarela, papier, 23 x 29,5 cm
„Twarze Awangardy. Artyści I Grupy Krakowskiej” w Galerii Piekary
Bolesław Stawiński, Przy stole II, 1937, akwarela, papier, 23 x 29,5 cm

Wystawa Twarze Awangardy. Artyści I Grupy Krakowskiej zamyka obchody Roku Awangardy. Przypomina nam o tej zapomnianej, ostatniej, polskiej, przedwojennej „straży przedniej”. Ekspozycja stwarza niecodzienną możliwość zobaczenia ponad 30 prac, które są bardzo rzadko wystawiane, a zdecydowana większość z nich nigdy dotąd nie była upubliczniona. Na poznańskiej wystawie prezentowane są głównie prace na papierze z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie i kolekcji prywatnej.

I Grupa Krakowska, jak mówi się o nich, to „ostatnia polska przedwojenna awangarda”. Bezkompromisowi, pełni pasji i zaangażowania. Subiektywni, radykalni i wojowniczy, ale też należy pamiętać, iż patrzyli na świat oczami młodych, naiwnych ludzi. Byli przekonani, że mogą zmieniać rzeczywistość. Szukali dla siebie lepszego życia w lepszym świecie: prawym, niedyskryminującym, niedzielącym na biednych i bogatych, a dającym wszystkim szanse by żyć godnie, taki świat chcieli współorganizować.

Twarze Awangardy. Artyści I Grupy Krakowskiej, widok wystawy
Twarze Awangardy. Artyści I Grupy Krakowskiej, widok wystawy
Twarze Awangardy. Artyści I Grupy Krakowskiej, widok wystawy
Twarze Awangardy. Artyści I Grupy Krakowskiej, widok wystawy
Twarze Awangardy. Artyści I Grupy Krakowskiej, widok wystawy
Twarze Awangardy. Artyści I Grupy Krakowskiej, widok wystawy

Czas przedstawić bohaterów tej historii: Aleksander (Sasza) Blonder (ps. André Blondel, ur. w 1909 r. w Czortkowie na Podolu, zm. w 1949 r. w Paryżu), Blima (Berta) Grünberg (ur. w 1912 r. w Gródku Jagiellońskim, zm. w Paryżu 12.06.1992), Maria Jarema (ur. w 1908 r. w Starym Samborze, zm. w 1958 r. w Krakowie), Franciszek Jaźwiecki (ur. 23.12.1900 w Krakowie, zm. 16.10.1946 w Świdnicy), Leopold Lewicki (ur. 7.08.1906 w Burdiakowcach koło Tarnopola, zm. 14.05.1973 we Lwowie), Adam Marczyński (ur. w 1908 r. w Krakowie, zm. w 1985 r. tamże) Stanisław Osostowicz (ur. 3.05.1906 w Tarnopolu, zginął 25.09.1939 w Warszawie), Szymon Piasecki (ur. 5.12.1910 w Łodzi, zginął w czasie wojny w 1941-1945 r.), Mojżesz Schwanenfeld (ur. w 1907 r. w Przemyślu, zm. w 1942 [?] tamże), Bolesław Stawiński (ur. w 1908 r. w Łodzi, zm. w 1983 r. w Bytomiu), Jonasz Stern (ur. w 1904 r. w Kałuszu k. Stanisławowa, zm. w 1988 r. w Zakopanem), Eugeniusz Waniek (ur. 2810.1906 w Ustrzykach Dolnych, zm. 19.04.2009 w Krakowie), Henryk Wiciński (ur. w 1908 r. w Łodzi, zm. w 1943 r. w Krakowie), Aleksander Winnicki (ur. 17.09.1911 r. w Rolowie koło Drohobycza, zm. 31.12.2002).

Leopold Lewicki, Kobieta z dzieckiem, ok. 1930-1935, olej, dykta, 80 x 62 cm
Eugeniusz Waniek, Kompozycja, 1931, ołówek, papier, 31 x 20,2 cm
Bolesław Stawiński, W jadalni dla bezrobotnych, 1934-1935, akwarela, papier, 29 x 22,4 cm
Bolesław Stawiński, Portret Berty Grunberg, 1932, akwarela, papier, 18,7 x 14,5 cm
Bolesław Stawiński, Czytający, ok. 1935, akwarela, tempera, kredka, 18,5 x 14,5 cm
Sasza Blonder, Kompozycja figuralna, gwasz, papier, 21,2 x 25 cm

Warto podkreślić, iż ta skonsolidowana w 1933 r. grupa wyróżniała się spośród innych artystycznych ugrupowań największym radykalizmem, i wynikało to w głównej mierze z bardzo silnego, lewicowego zaangażowania politycznego. Połączył ich również bunt wobec tradycjonalistycznych metod nauczania na ASP i konserwatywnej cyganerii krakowskiej, wciąż hołdującej młodopolskiemu statusowi artysty. Konsekwencją tego był konflikt z władzami uczelni, zawieszenia w prawach studenckich oraz wydalenia z uczelni.

Kogo zatem widzimy w wyborze prac zaprezentowanych w Galerii Piekary, jakie twarze, nawiązując do tytułu wystawy, pokazują nam artyści? W bogactwie form i tematów, które pojawiają się w artystycznym dorobku tych twórców, szukałam czegoś, co będzie spoiwem i właśnie twarze bohaterów tej ekspozycji oraz twarze, którym oni się przyglądali, były wyznacznikiem, jakim się kierowałam. Możemy oglądać, w doskonałym wyborze prac, niemal wszystkich członków I Grupy Krakowskiej i tych, na których oni zwrócili swą uwagę. Na każdym z wyselekcjonowanych dzieł jest zatem człowiek, ten zwyczajny, utrudzony znojną codziennością i banalnością swej egzystencji. Szary człowiek, zapomniany, zaniedbany przez państwo – a wyciągnięty z niepamięci przez artystów. Są też na wystawie Ich twarze – artystów, którzy pokazują siebie nawzajem, trochę prześmiewczo, czasami ironicznie, ale nie brak w tych portretach dobrotliwości i sympatii. Możemy spojrzeć na nich, przyjrzeć się im i widzieć ich tak, jak uwiecznili ich przyjaciele. Te kameralne przedstawienia pozwalają nam, odbiorcom, zobaczyć po prostu ich twarze – a co z nich wyczytamy, niech pozostanie dla każdego osobistym doświadczeniem.

Ta wystawa jest właśnie o Nich i o ludziach, którym się przyglądali, o tych anonimowych postaciach, o które świat nie dbał i zapomniał, i o tych, z którymi dzielili swój niełatwy, artystyczny los.

Anna Budzałek

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

ArtystaAleksander (Sasza) Blonder, Blima (Berta) Grünberg, Maria Jarema, Franciszek Jaźwiecki, Leopold Lewicki, Adam Marczyński, Stanisław Osostowicz, Szymon Piasecki, Mojżesz Schwanenfeld, Bolesław Stawiński, Jonasz Stern, Eugeniusz Waniek, Henryk Wiciński, Aleksander Winnicki
WystawaTwarze Awangardy. Artyści I Grupy Krakowskiej
MiejsceGaleria Piekary, Poznań
Czas trwania15.11–29.12.2017
KuratorAnna Budzałek
Strona internetowagaleria-piekary.com.pl
Indeks

Zobacz też