17.10.2014

„Manifestacje romantyczne” w BWA Sokół

Redakcja
„Manifestacje romantyczne” w BWA Sokół
Dorota Nieznalska, Król Polski, 2008

Dorota Nieznalska, Król Polski, 2008

Wystawa Manifestacje romantyczne podejmuje temat wątków romantycznych w najnowszej sztuce polskiej. Ostatnia wystawa podejmująca to zagadnienie odbyła się w 1975 roku – Romantyzm i romantyczność w sztuce polskiej XIX i XX wieku kuratorowana przez Marka Rostworowskiego w Muzeum Narodowym w Krakowie.

Tytuł obecnej wystawy nawiązuje do działań akcyjnych Jerzego Beresia – słynnego polskiego artysty, stanowiącego przykład artysty osobnego, nawiązującego świadomie do romantycznej koncepcji tworzenia, artysty-wieszcza, pożytkującego mit geniusza i ofiary. Jego akcje, co podkreślał, były manifestacjami, (nie happeningami), bo „manifestacja jest ingerencją w rzeczywistość”.

Anna Maria Karczmarska , Album, obiekt 2014

Anna Maria Karczmarska , Album, obiekt 2014

Manifestacje romantyczne, widok na wystawę

Manifestacje romantyczne, widok na wystawę

Prace i teksty Jerzego Beresia stanowią punkt wyjścia wystawy, a wraz z pracami innych współczesnych polskich artystów, układają się w wizualną opowieść o dzisiejszej „redefinicji romantyzmu”.
W obszarze tematycznym wystawy znajdą się m.in. zagadnienia profetyzmu, sporów modernizacyjnych, zrywu rewolucyjnego, indywidualizacji i wędrówki, gór i pejzażu romantycznego, diagnozy przyszłości w sztuce, skuteczności działania artystycznego (tu punktem wyjścia będą teksty Jerzego Beresia Dzieło stymulatorem osądu i Artura Żmijewskiego Sztuki społecznie stosowane), a także odniesienia formalne do imaginarium romantycznego oraz żywych w naszej kulturze skojarzeń  „artystycznego” z „romantycznym”.

W latach 90. XX wieku zachwiał się polski monolit symboliczny. Maria Janion ogłosiła wtedy zmierzch „paradygmatu romantycznego”, którego ostatnim wybuchem była eksplozja „Solidarności” z lat 1981-82. Później nastał czas jej erozji i dogasania mitu, co dokumentował np. David Ost w książce Klęska Solidarności. Mamy jednak co chwilę do czynienia z powrotami romantyzmu. Z jednej strony, zubożonego powracającymi polskimi demonami, pustymi hasłami powierzchownie „odkurzającymi” polski syndrom ofiary i roszczeń, a z drugiej, opartego na micie indywidualizmu, mogącego stanowić istotną rolę w procesach modernizacji.

Manifestacje romantyczne, widok na wystawę

Manifestacje romantyczne, widok na wystawę

Manifestacje romantyczne, widok na wystawę

Manifestacje romantyczne, widok na prace Jerzego Beresia

W Polsce postawa romantyczna najczęściej jest utożsamiana przede wszystkim z narodowym mesjanizmem, wciąż stanowiącym jedno z narzędzi uprawiania polityki historycznej. Wystawa będzie stawiała pytania o związki romantyzmu i nowoczesności, światopoglądu opartego na ideach „powrotu do natury”, „nobilitacji kontrkultury” oraz „rewolucji młodości”. Jak pisała Maria Janion : „Romantyzm, stawiając swoją »hipotezę życia duchowego«, odsłaniając nowy horyzont poznawczy, wznosząc nowożytny paradygmat kultury – to znaczy nowożytny obraz świata, uświadomił człowiekowi naszych czasów jego kondycję jako dwuznaczną i rozdwojoną, wymagającą ciągle od nowa wysiłku moralnego i poznawczego, by nieskończona wolność nie przemieniła się w nieskończoną niewolę”. Dziewiętnastowieczny romantyzm podjął bowiem wysiłek modernizacji społeczeństwa polskiego, ukazania mu sposobów istnienia w nowym świecie (po rewolucji i epoce napoleońskiej), stanowiąc mit założycielski polskiej nowoczesności, z jednej strony jako przedłużenie nowoczesnego projektu oświeceniowego, z drugiej, występujący przeciw jego racjonalistycznemu obliczu.

Manifestacje romantyczne, widok na wystawę

Manifestacje romantyczne, widok na wystawę

Manifestacje romantyczne, widok na wystawę

Manifestacje romantyczne, widok na wystawę

Taki ogląd może być też interesujący z perspektywy dzisiejszych, modernizacyjnych procesów jako „romantyzacja” (po)nowoczesności, stanowiąca remedium na postmodernizm i dekonstrukcję, ocalając podmiotowość zarówno przed jej mocną wizją powstałą na gruncie nowoczesności, jak i przed rozproszeniem, do którego na różne sposoby doprowadziła ponowoczesność.

Temat romantyzmu podjęty na wystawie podkreśla również jego cechy pozwalające odnosić do nowoczesności takie kategorie jak: młodość, zapowiedź awangardyzmu, prometeizm i wiarę w utopię. Romantyzm ujawnia nowoczesne doświadczenie chaosu i próbę jego opanowania.

Last but not least wystawy stanowi zagadnienie dzisiejszego statusu artysty w społeczeństwie na bazie figury romantycznego poety. Hölderlinowskie zdanie: „To, co się ostaje, ustanawiają poeci”, jak podkreśla Agata Bielik-Robson, jest szczególnie istotne w warunkach modernizacji, która rozbija wszystkie zastałe struktury tradycji. Zadanie ocalania bądź tworzenia nowych trwalszych treści przypada poetom/artystom.

Patrycja Orzechowska, na pierwszym planie Deadline. Never Ending Story, książka 2012; na drugim planie Greetings from Eternity, kolaże 2012

Patrycja Orzechowska, na pierwszym planie Deadline. Never Ending Story, książka 2012; na drugim planie Greetings from Eternity, kolaże 2012

Laura Pawela, kadry z filmu „Untitled/Friedrich”, 2008

Laura Pawela, kadry z filmu Untitled/Friedrich, 2008

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

ArtystaPaweł Althamer, Jerzy Bereś, Bogna Burska, Katarzyna Górna, Rafał Jakubowicz, Anna Maria Karczmarska, Tomasz Kozak, Honorata Martin, Bartek Materka, Dorota Nieznalska, Patrycja Orzechowska, Laura Pawela, Joanna Rajkowska, Łukasz Surowiec, Marek Wasilewski, Adam Witkowski, Piotr Wysocki, Zorka Wollny, Artur Żmijewski
WystawaManifestacje romantyczne
MiejsceBWA Sokół
Czas trwania26.09-16.11.2014
KuratorStanisław Ruksza
FotografieStudio FILMLOVE
Strona internetowabwasokol.pl
Indeks

Zobacz też