06.04.2018

„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm” w Międzynarodowym Centrum Kultury

Redakcja
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm” w Międzynarodowym Centrum Kultury

24 czerwca 1937 roku był we Lwowie zwyczajnym dniem, z tysiącem zdarzeń. Większości z nich nikt już nie pamięta. Patrząc z dzisiejszej perspektywy na tamten dzień i na podobne zwyczajne dni w życiu miasta, można dostrzec, że Lwów na co dzień żył nowoczesnością. W „Gazecie Lwowskiej” odnotowano wystawienie spektaklu Biała dama w Teatrze Wielkim oraz kilkanaście seansów filmowych w kinach. Radio Lwów nadało felieton Wilhelma Raorta propagujący modę na wycieczki górskie tudzież odczyt Józefy Vogelówny o nowatorskich badaniach archeologicznych w Biskupinie. W ramach seminarium matematycznego na Uniwersytecie Lwowskim doktor Stanisław Ulam przedstawił sprawozdanie z pobytu naukowego w Stanach Zjednoczonych (wyjedzie tam na stałe w 1939 roku i stanie się czołowym twórcą amerykańskich badań nad energią atomową). Trwały prace budowlane i projektowe nad licznymi modernistycznymi budynkami w całym mieście. Na Wydziale Architektury i innych wydziałach Politechniki Lwowskiej dobiegał końca letni semestr. W prywatnych kalendarzach zapisano z pewnością wiele osobistych wspomnień każdego z mieszkańców miasta. Dla niejednego indywidualnego losu mógł to być dzień wyjątkowy. Ale dla nowoczesnego Lwowa – codzienny. Niewiele ponad dwa lata później ta codzienność miała przestać istnieć.

Lata II Rzeczypospolitej przyniosły miastu nowe możliwości rozwojowe, które zostały konsekwentnie wykorzystane, o czym najlepiej świadczą pochodzące z tamtych lat rozwiązania urbanistyczne i architektura. Dzięki Ignacemu Drexlerowi już w 1920 roku powstały plany rozwoju urbanistycznego Wielkiego Lwowa, według których rozbudowywano miasto liczące w 1939 roku 330 tysięcy mieszkańców. Lwowskie środowisko architektoniczne pozostawiło wiele wybitnych realizacji: od prywatnych willi i kamienic, przez gmachy użyteczności publicznej, po nowe założenia parkowe, tereny sportowe czy siedzibę lwowskiego radia.

„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy

O ile w latach dwudziestych odwoływano się do reprezentacyjnego klasycyzmu i tendencji bliskich art déco, to już pod koniec dekady rozpoczęła się dominacja modernizmu. Po stronie nowej architektury opowiedzieli się zwolennicy form historyzujących, tacy jak Jan Bagieński i Wawrzyniec Dayczak, ale też nowa generacja absolwentów Politechniki Lwowskiej – Polacy, Żydzi i Ukraińcy – w tym między innymi prezentowani na wystawie Władysław Derdacki, Witold Minkiewicz, Andrzej Frydecki, Leopold Karasiński, Ferdynand Kassler, Salomon Keil, Jakób Menker, Stefan Porębowicz, Roman Hrycaj, Jewhen Nagirnyj, Tadeusz Teodorowicz-Todorowski, Zbigniew Wardzała i Tadeusz Wróbel.

Nie tylko dzięki architekturze Lwów stał się ważnym ośrodkiem modernistycznej kultury. Działała tu awangardowa grupa surrealistów Artes, wybitni fotograficy, projektanci plakatów, twórcy lwowskiej szkoły matematycznej, środowiska uniwersyteckie i politechniczne czy znani w całym kraju filmowcy i radiowcy. Symbolem nowoczesności Lwowa były także Targi Wschodnie, przyczyniające się do rozwoju miasta i stanowiące o jego prestiżu jako centrum gospodarczego o międzynarodowym znaczeniu.

Lwów w czasach II Rzeczypospolitej należał do najważniejszych ośrodków modernizmu nie tylko w skali kraju, ale i całego regionu Europy Środkowo-Wschodniej. To wtedy ukształtowała się nowoczesna lwowska tożsamość, bez której trudno zrozumieć dzisiejszą legendę miasta, tak ważną dla wszystkich dawnych i dzisiejszych jego mieszkańców, ale także dwudziestowieczną historię Polski, Ukrainy i Europy.

„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy
„Lwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm”, widok wystawy

Na wystawie pokazane zostaną modele ważniejszych gmachów modernistycznych Lwowa oraz oryginalne projekty architektoniczne z polskich kolekcji (zbiory Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Architektury we Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli, Biblioteki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie, Biblioteki Narodowej w Warszawie, Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Archiwum Polskiej Prowincji Zgromadzenia Księży Misjonarzy w Krakowie oraz sześciu kolekcji prywatnych). Zaprezentowane zostaną obrazy i grafika reprezentujące środowisko artystyczne i sztukę Lwowa tamtych lat, a także fotografie z epoki, dokumenty filmowe, pocztówki i plakaty.

Wystawa po raz pierwszy została pokazana w Muzeum Architektury we Wrocławiu w ramach Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Dla krakowskiego pokazu została zmodyfikowana i poszerzona o dodatkowe działy i eksponaty.

NEWSLETTER

Co piątek w Twojej skrzynce!


Stopka

WystawaLwów, 24 czerwca 1937. Miasto, architektura, modernizm
MiejsceMiędzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie
Czas trwania1.12.2017–8.04.2018
KuratorAndrzej Szczerski, Żanna Komar
Strona internetowamck.krakow.pl
Indeks

Zobacz też